Produkty Cyfrowe

DOSTĘPNE TAKŻE W FORMACIE E-PUB

TEMAT NUMERU

14 Łukasz Zalesiński, Robert Sendek
AI pod kontrolą

22 Magdalena Kowalska-Sendek
Algorytmy idealne dla wojska
Rozmowa z gen. bryg. Marcinem
Górką, dyrektorem Departamentu
Innowacji MON

26 Robert Sendek
Jak zdobyć przewagę

ARMIA

30 Tadeusz Wróbel
Najważniejszy jest żołnierz

34 Paulina Glińska
Być gotowym na wyzwania

38 Jakub Zagalski
Sztuką jest przeżyć

42 Jakub Zagalski
Bezcenna współpraca

46 Przemysław Lis
Najważniejsza jest empatia
Rozmowa z Szymonem Musiałem,
studentem Uniwersytetu Medycznego
oraz podchorążym Akademii
Wojsk Lądowych

50 Krzysztof Wilewski
Sojuszniczy most

52 Jacek Szustakowski
Desantowy debiut w Japonii

56 Anna Pawłowska
Kwalifikacja to nie pobór

63 Maciej Nowak-Kreyer
Dzielenie włosa na czworo

64 Jakub Zagalski
Po prostu zacznij się ruszać

68 Paulina Glińska
Zgodnie z prawem

MILITARIA

72 Krzysztof Wilewski
Godny następca legendy

75 Tadeusz Wróbel
Jeszcze lepsze Casy

78 Robert Czulda
Najnowsze Abramsy

80 Tadeusz Wróbel
Oczekiwanie na ratownika

84 Przemysław Lis
Roboty na Bałtyku

87 Tadeusz Wróbel
Tarcza ekonomiczna

90 Rafał Ciastoń
Na szerokie wody

96 Robert Czulda
Niezależność w cenie

STRATEGIE

104 Tadeusz Wróbel
Szanse na pokój
Rozmowa z Anną Marią Dyner

111 Marek Sarjusz-Wolski
Trzej carowie spuszczają psy wojny

112 Łukasz Zalesiński
Jak Kreml widzi przyszłość Krymu?

114 Przemysław Lis
Nie ta sama Ukraina

120 Łukasz Zalesiński
Walka w półcieniu

126 Robert Czulda
Poszukiwanie źródła przemocy

HISTORIA

134 Piotr Korczyński
Ułan spod szczęśliwej gwiazdy
Rozmowa z Witoldem Grzybowskim

142 Maciej Nowak-Kreyer
Starcia pionków

149 Jarosław Pałka
Sowiecka układanka

PO SŁUŻBIE

150 Anita Blinkiewicz
W rytmie orkiestry

156 Magdalena Kowalska-Sendek
Spojrzenie tysiąca jardów
Rozmowa z Ewą Bilan-Stoch, fotografką

160 Robert Czulda
Z innej perspektywy

178 Andrzej Fąfara
Żart kartografów

Kalendarium historyczne

MIKOŁAJ KUBACKI
8 Bohaterstwo litewskich żołnierzy.
Bitwa o Brześć 23 lipca 1792 roku

ŁUKASZ JĘDRZEJCZAK
10 Preludium wiktorii obertyńskiej.
Bitwa pod Gwoźdźcem 19 sierpnia
1531 roku

JAROSŁAW GODLEWSKI
12 Wyższość jazdy polskiej. Bitwa
pod Toropcem 20 września 1580 roku

Historia w kadrze

PIOTR KORCZYŃSKI
14 Śmierć Marszałka

Dzieci na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
16 Ocalić resztki światła ukryte w sercu.
Rozmowa z Janem Jakubem Kolskim

PIOTR KORCZYŃSKI
24 Kolos i osioł

PIOTR KORCZYŃSKI
30 Strych bez drabiny.
Rozmowa z Józefem Malińskim

OLGA BARBASIEWICZ
36 Dziecięcy uchodźcy w Japonii
i Szanghaju

SEBASTIAN PAWLINA
42 Koniec dzieciństwa

ZOFIA KOZIMOR
48 Apackie dzieci wojny i pokoju

PIOTR RÓŻAŃSKI
52 Chłopiec spod Lenino

ANDRZEJ ŁYDKA
64 Najmłodszy żołnierz
generała Andersa

Strategie

JULIUSZ S. TYM
56 Orlęta Lwowskie

Bitwy zapomniane

PAWEŁ BOREK
78 Obrona twierdzy brzeskiej
we wrześniu 1939 roku

Historie ocalone
JANUSZ BIELICKI
70 Od pokoleń w kawaleryjskim siodle

MAŁGORZATA STĘPIEŃ
74 Wodniak, beliniak, szwoleżer
– porucznik Zygmunt Siejanowski

WOJCIECH NOWIŃSKI
85 Ilu polskich żołnierzy…

JACEK ŻUREK
90 Kapelan dwóch armii. Tadeusz
Fedorowicz 1907–2002

JERZY KIRSZAK
92 Gen. Kazimierz Sosnkowski a broń
bakteriologiczna

PAWEŁ SKORUT
94 Dziennik bojowy oddziału „Hubala”

Pod pancerzem

PIOTR KORCZYŃSKI
88 Kawaleria pancerna spod znaku 11

FRANCISZEK IDKOWIAK
108 Czołgi lekkie nie odeszły do lamusa

Z dawnych wieków

TADEUSZ WRÓBEL
98 Bizantyjski napalm

TOMASZ BOHUN
102 Kircholm 1605

Lotnictwo

GRZEGORZ ŚLIŻEWSKI
112 Kubusie nad Włochami

WOJCIECH KRAJEWSKI
116 Wellington „Zosia” znad Bremy

Kawalerowie Virtuti Militari

ANNA DĄBROWSKA
115 Orlę Lwowskie

Bonżur
JACEK ŻUREK
122 O, holender!

Tradycje oręża

KRZYSZTOF FILIPOW
124 Odznaka „Ofiarnych O.K.O.P. 1920 r.”
Wokół historii

MICHAŁ GÓRNY
128 Archeologia Powstania
Styczniowego

Zbrodnie na narodzie polskim

ROBERT GAJDA
132 Przecież nic nie był winien…
Pacyfikacja wsi Ispina w 1943 roku

Życiorysy heroiczne

JERZY KIRSZAK
138 Aleksander Władysław Sosnkowski
i jego niewiarygodne przypadki

Z dziejów hańby

PAWEŁ SZTAMA
148 Inteligent w ubeckim mundurze
– Wiktor Herer

Z dziejów chwały

GRZEGORZ WOŁK
152 „Szary Niedźwiedź” z Armii Krajowej

Śledztwa historyczne

KRZYSZTOF BUKOWSKI
158 Przyszły na świat w piekle…

Motoryzacja

JAN TARCZYŃSKI
164 AS z ulicy Złotej

Z arsenału Muzeum Wojska
Polskiego

MICHAŁ MACKIEWICZ
170 Pamiątki z potopu szwedzkiego

Sztandary Wojska Polskiego

JAROSŁAW PYCH
174 Fanfara z lotniczym płomieniem
Konstruktorzy broni

PIOTR KOCYAN
178 Opór powszechny

Artefakty z przeszłości

TOMASZ ZAWISTOWSKI
180 Berety „Dzieci Warszawy”

Ceremoniał wojskowy

MARIUSZ KUBAREK
184 Nieznana strona Grobu Nieznanego
Żołnierza w Warszawie, cz. 2

Klub garnizonowy

ANDRZEJ ŁYDKA
187 Paczki z nabojami i Krzyż
Walecznych

Kino na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
190 Kim jesteś, Kapitanie?

Świat filokartystyki

ANDRZEJ WITKOWSKI
192 Recepta na czystość

DOSTĘPNE TAKŻE W FORMACIE E-PUB

TEMAT NUMERU
14 Łukasz Zalesiński
Co może Europa?

22 Tadeusz Wróbel
Wielka gra interesów
Rozmowa z Marcinem Terlikowskim,
specjalistą od bezpieczeństwa
międzynarodowego

ARMIA

30 Magdalena Kowalska-Sendek
Szlifowanie dowódców

36 Piotr Raszewski
Cios w terroryzm

42 Przemysław Lis
Życie na wagę złota

46 Ewa Korsak
Żeby widzieć więcej

48 Magdalena Miernicka
Razem na patrolu

52 Magdalena Kowalska-Sendek
Rekordowy lot

54 Jakub Zagalski
Wojsko o zapachu chleba

58 Jacek Szustakowski
Jesteśmy silnym partnerem w NATO
Rozmowa z ppłk. Sebastianem
Krasoniem z Dowództwa 2 Korpusu
Polskiego – Dowództwa Komponentu
Lądowego w Krakowie

60 Damian Łukasiewicz
Podwójny cel

67 Piotr Korczyński
Bordowy talizman

68 Magdalena Kowalska-Sendek
Trenuj jak żołnierz

72 Paulina Glińska
Zgodnie z prawem

MILITARIA

76 Tadeusz Wróbel
Pancerz daje siłę

82 Krzysztof Wilewski
Podwodna rewolucja

STRATEGIE

90 Tadeusz Wróbel
Syryjczycy pragną pokoju
Rozmowa z Łukaszem Fyderkiem,
politologiem, specjalistą od
Bliskiego Wschodu

98 Robert Sendek
Z Kremlem za pan brat

101 Przemysław Lis
Kto pod kim dołki kopie

102 Łukasz Zalesiński
Kto chce rozbioru Ukrainy?

104 Michał Piekarski
Przewaga na morzu

108 Tomasz Otłowski
Co czeka Afganistan

114 Rafał Ciastoń
Nuklearne wyzwania

118 Robert Czulda
Wołanie o pomoc

121 Marek Sarjusz-Wolski
Strzeżcie się efektu motyla

HISTORIA
126 Piotr Korczyński
Specjalsi 1863

132 Łukasz Zalesiński
Błyskawica, czyli opowieść bez końca

136 Piotr Korczyński
Niczego nie żałuję
Rozmowa z por. Edwardem Ciupakiem,
żołnierzem antykomunistycznej konspiracji

145 Jarosław Pałka
Elementy układanki

PO SŁUŻBIE

146 Małgorzata
Schwarzgruber
Niemożliwe nie istnieje

152 Jakub Zagalski
Wojsko w obiektywie
Rozmowa z kpr. Piotrem Pytlem
z 12 Brygady Zmechanizowanej

156 Anna Dąbrowska
Przywracanie pamięci

162 Jakub Zagalski
Olimpijka w mundurze
Rozmowa z szer. Olgą Chojecką
z 5 Mazowieckiej Brygady Obrony
Terytorialnej

174 Andrzej Fąfara
Nawet trochę mówił po polsku

Kalendarium historyczne

ŁUKASZ JĘDRZEJCZAK

8 Największy sukces polityczny

pierwszych Piastów. Koronacja

Bolesława Chrobrego na króla Polski

18 kwietnia 1025 roku

JAROSŁAW GODLEWSKI

10 Godny następca Chrobrego.

Koronacja Stefana Batorego

i Anny Jagiellonki 1 maja 1576 roku

MIKOŁAJ KUBACKI

12 Insurekcja na Lubelszczyźnie.

Bitwa pod Chełmem 8 czerwca 1794 roku

Kobiety na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI

14 Demony wojny nie patrzą na płeć.

Rozmowa z Olgą Barbasiewicz

PIOTR KORCZYŃSKI

22 Kobiece szczęście

PIOTR KORCZYŃSKI

30 „Jaśmin” – dziewczyna z AK.

Rozmowa z Józefą Rybak

JANUSZ BIELICKI

36 Dwie Józefy, czyli kobiecy heroizm

doby Powstania Listopadowego

1830–1831

MAŁGORZATA STĘPIEŃ

42 Szlachcianka z Virtuti

PIOTR KORCZYŃSKI

46 Podniebni kochankowie

JOANNA DARDZIŃSKA

50 Pestki, waafki, mewki – kobiety

w Polskich Siłach Zbrojnych

RENATA PALIGA

54 Pod znakiem Zielonego Krzyża

AGNIESZKA CUBAŁA

60 Ile Powstanie Warszawskie miało

z kobiety?

RADOSŁAW WIŚNIEWSKI

68 Dziewczyna ze szpitala

„Pod Krzywą Latarnią”

ŁUKASZ ZALESIŃSKI

72 Krystyna Skarbek – w służbie

Jego Królewskiej Mości

MAGDALENA PIJEWSKA

78 Polki w mundurach

Tysiąclecie królestwa

JACEK ŻUREK

82 Wielka rocznica 1025–2025

Strategie

JULIUSZ S. TYM

86 Ostatnia bitwa kampanii włoskiej

Bitwy zapomniane

ANDRZEJ ŁYDKA

94 Żeński Oddział Wywiadowczy

I Brygady Piłsudskiego

Historie ocalone

PIOTR KORCZYŃSKI

100 Prawdziwe męstwo

MICHAŁ BACZKOWSKI

102 Gorlice 1915. Czy była to bitwa

Polaków?

JERZY KIRSZAK

107 Armia Rezerwowa generała

Kazimierza Sosnkowskiego w 1920 roku

PAWEŁ BOREK

114 34 Pułk Piechoty na wojnie

z Sowietami

PIOTR PODHORODECKI

120 Pułkownik Kazimierz Henryk

Angerman – patron koszalińskich

przeciwlotników

JĘDRZEJ KORBAL

126 7TP – czołg kompromisu

ARTUR OCHAŁ

130 Biało-Czerwona na Monte Cassino

Tradycje oręża

MARCIN ARBUZ

134 Tam, gdzie Orlęta uczyły się latać

WIKTOR SZYMBORSKI

138 Wojenne wota

Lotnictwo

GRZEGORZ ŚLIŻEWSKI

140 Generalska córka z Katynia

Z archiwum Wojskowego

Biura Historycznego

PRZEMYSŁAW DĄBEK

144 Lwica w mundurze

Zbrodnie na narodzie polskim

WOJCIECH WICHERT

148 „Piękna bestia”. Irma Grese

– barbarzyńska nadzorczyni SS

z KL Auschwitz

Życiorysy heroiczne

JERZY KIRSZAK

152 Pani Ola

Z dziejów hańby

PAWEŁ SZTAMA

160 Od szczotkarza do generała.

Zawrotna kariera i bolesny upadek

Ryszarda Matejewskiego

Z dziejów chwały

GRZEGORZ WOŁK

164 Helena Żurowska – galicyjska

kurierka

Śledztwa historyczne

MAREK RABIEGA

168 Szukając grobu „Franka”

BEATA ŁYCZEWSKA

173 „A może żyje Józiek…”

Kawalerowie Virtuti Militari

ANNA DĄBROWSKA

175 Odważna łączniczka

Z arsenału Muzeum Wojska Polskiego

MICHAŁ MACKIEWICZ

176 Na styku dwóch epok

Sztandary Wojska Polskiego

JAROSŁAW PYCH

180 Sztandar 1 Samodzielnego

Batalionu Kobiecego im. Emilii Plater

Konstruktorzy broni

PIOTR KOCYAN

184 Jej rzeczy osobiste

Artefakty z przeszłości

TOMASZ ZAWISTOWSKI

186 Orzeł 9 Bolońskiego Batalionu

Strzelców Karpackich

Ceremoniał wojskowy

MARIUSZ KUBAREK

190 Nieznana strona Grobu Nieznanego

Żołnierza w Warszawie, cz. 1

Klub garnizonowy

ANDRZEJ ŁYDKA

193 Organizacja Legionów Polskich

Kino na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI

194 Głód

Świat filokartystyki

ANDRZEJ WITKOWSKI

196 Aptekarska dokładność

Historia w kadrze

JAROSŁAW MALAROWSKI
10 Cienie zwycięstwa

Kalendarium historyczne

MIKOŁAJ KUBACKI
12 „Za wolność waszą i naszą”.
Śmierć generała Józefa Haukego-Bosaka
pod Dijon 21 stycznia 1871 roku

ŁUKASZ JĘDRZEJCZAK
14 Mieszczaństwo i rycerstwo Prus
powstaje przeciw zakonowi krzyżackiemu.
Bunt stanów pruskich 4 lutego 1454 roku

JAROSŁAW GODLEWSKI
16 Morskie zwycięstwo hetmana
Chodkiewicza. Bitwa pod Salis
23/24 marca 1609 roku

Horyzonty historii

PIOTR KORCZYŃSKI, ROBERT SENDEK
18 Polskie Siły Zbrojne – wciąż
nieopowiedziana historia.
W debacie udział wzięli: Jerzy Kirszak,
Jacek Tebinka i Juliusz S. Tym

Ostatni rok wojny

PIOTR KORCZYŃSKI
38 Koniec wojny, którego nie znamy.
Rozmowa z Jakubem Politem

PIOTR KORCZYŃSKI
44 Ukryta twierdza we krwi
– Festung Kolberg

FRANCISZEK IDKOWIAK
50 Uwaga: czołgi końca wojny!

PRZEMYSŁAW WYWIAŁ
56 Maczków: z dziejów „polskiej
okupacji” Niemiec

WITOLD JARNO
60 Zasiedlić Ziemie Odzyskane

TOMASZ LESZKOWICZ
66 Na straży „ludowości”
Wojska Polskiego

JACEK ŻUREK
70 Ksiądz Bolesław Stefański 1910–1964
Porucznik 1 Pułku Ułanów Krechowieckich z 2 Warszawskiej
Dywizji Pancernej, Włochy 1945 rok.
 
PAWEŁ BOREK
75 Partyzant z krwi i kości

ŁUKASZ ZALESIŃSKI
80 Moskwa do kwadratu

ROBERT GAJDA
150 Silniejsza od obawy

Strategie

JULIUSZ S. TYM
84 Polska 1 Dywizja Pancerna
zajęła Wilhelmshaven

Bitwy zapomniane

ANDRZEJ ŁYDKA
92 Powstańczy pociąg „pancerny”
w boju o Sosnowiec

Tradycje oręża

JĘDRZEJ KORBAL
98 Brygady nowego wzoru

Lotnictwo

GRZEGORZ ŚLIŻEWSKI
104 Szachownice w obronie kominów

WOJCIECH KRAJEWSKI
110 Polscy lotnicy i koniec wojny

Z archiwum Wojskowego Biura Historycznego

KAMIL ANDUŁA
116 Czterej pancerni przeciw wyklętym

Zbrodnie na narodzie polskim

ROBERT SENDEK
120 Teatr okrucieństwa i absurdu

Życiorysy heroiczne

JERZY KIRSZAK
126 Major dypl. Ryszard Rafał
Małaszkiewicz – saper, sztabowiec, spadochroniarz

Historie ocalone

JACEK JĘDRYSIAK
134 Pruski szach. Reakcja armii pruskiej
na wybuch Powstania Styczniowego

MIKOŁAJ MIROWSKI
138 Polski patriota wyznania
mojżeszowego

RADOSŁAW WIŚNIEWSKI
141 Partyzant na czele kawalerii
– generał Edmund Taczanowski

PIOTR KORCZYŃSKI
145 Siedmiu wspaniałych z rep-patrolu.
Rozmowa z Janem Maciejowskim

Kino na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
137 Kompania krwi

Wokół historii

AGNIESZKA POLOŃCZYK-SUDOŁ
154 Splatając historię ze współczesnością

Bonżur
JACEK ŻUREK
157 Hołd pruski

Z dziejów hańby

PAWEŁ SZTAMA
158 Oficer i zdrajca.
Przypadek Michała Żymierskiego

Kawalerowie Virtuti Militari

ANNA DĄBROWSKA
163 Cichy bohater

Motoryzacja
JAN TARCZYŃSKI
164 „Setki” z Poznania

Z arsenału Muzeum
Wojska Polskiego

MICHAŁ MACKIEWICZ
170 Sturmgewehr, karabin
na koniec wojny

Sztandary Wojska Polskiego

JAROSŁAW PYCH
174 Projekt sztandarów wz. 1945

Konstruktorzy broni

PIOTR KOCYAN
177 Po prostu drut

Artefakty z przeszłości

TOMASZ ZAWISTOWSKI
180 Nieznane zdjęcia rodziny Stefana Okrzei

Ceremoniał wojskowy

MARIUSZ KUBAREK
184 Pamięci obrońców ojczyzny

Klub garnizonowy

ANDRZEJ ŁYDKA
187 Oddział „fiołków”

Świat filokartystyki

ANDRZEJ WITKOWSKI
188 Z polisą na tygrysa

ppłk dr Mariusz Urbanek
Wnioski i doświadczenia z działań obronnych w konflikcie rosyjsko-ukraińskim ....... 13
prof. dr Jurij Dziubenko, dr Wołodymyr Makarow, dr Wołodymyr Rieznik
Powietrzny wymiar konfliktu rosyjsko-ukraińskiego. Kontekst strategiczny,
operacyjny i taktyczny ........................................................................................................................ 31
dr Pawło Openko, dr Jewhen Własenko
Wojska obrony przeciwlotniczej w konflikcie rosyjsko-ukraińskim (2022–2024) ......... 53
dr Serhij Krawczenko
Obrona przeciwlotnicza zgrupowań lądowych na podstawie doświadczeń
z konfliktu rosyjsko-ukraińskiego ................................................................................................. 65
ppłk dypl. SZRP dr Adrian Napora
Wybrane problemy działań taktycznych Sił Zbrojnych Ukrainy
na szczeblu brygady .......................................................................................................................... 83
mgr inż. Karolina Sulima-Jabłońska
Sztuczna inteligencja w satelitarnym rozpoznaniu obrazowym ...................................... 99
dr hab. Zbigniew Modrzejewski, mgr Daniel Baranowski
Zastosowanie bezzałogowych statków powietrznych
w atakach cybernetycznych .......................................................................................................... 113
płk dr Tomasz Gergelewicz
Projekt edukacyjno-obronny „Edukacja z wojskiem” jako element budowania
odporności społecznej dzieci i młodzieży na zagrożenia ................................................... 137
dr Łukasz Mikołajczyk
Ewakuacja osób niepełnosprawnych ruchowo w wypadku pożaru
i innych zagrożeń ............................................................................................................................... 155
Col (Res) Przemysław Paździorek, PhD
Evolution of Operational Concepts. Part One: Cold War Period ........................................ 179
* * *
Wskazówki redakcyjno-techniczne dotyczące przygotowania prac
do opublikowania w „Kwartalniku Bellona” ............................................................................. 203

LtCol Mariusz Urbanek, PhD
Conclusions and Experiences from the Defense Operations
in the Ukrainian-Russian War ........................................................................................................... 13
Yurii Dziubenko, PhD, Prof.; Volodymyr Makarov, PhD; Volodymyr Rieznik, PhD
The Air Dimension of the Russian-Ukrainian Conflict. Strategic, Operational
and Tactical Context ............................................................................................................................ 31
Pavlo Openko, PhD; Yevhen Vlasenko, PhD
Air Defense Forces in the Russian-Ukrainian Conflict (2022–2024) ............................... 53
Serhii Kravchenko, PhD
Anti-Aircraft Defense of the Land Forces Based on Experience
from the Russian-Ukrainian Conflict ........................................................................................... 65
LtCol Adrian Napora, PhD
Selected Problems of Tactical Operations of the Ukrainian Armed Forces
at the Brigade Level ............................................................................................................................ 83
Karolina Sulima-Jabłońska, MSc in Eng.
Artificial Intelligence in Satellite Imagery Intelligence ......................................................... 99
Zbigniew Modrzejewski, PhD; Daniel Baranowski, MA
Use of Unmanned Aerial Vehicles in Cyberattacks ................................................................ 113
Col Tomasz Gergelewicz, PhD
Education with the Military. The Education and Defense Project as an Element
of Building Social Resilience Against Threats Among Children and Youth ................... 137
Łukasz Mikołajczyk, PhD
Evacuation of People with Disabilities in Case of Fire or Other Threats ........................ 155
Col (Res) Przemysław Paździorek, PhD
Evolution of Operational Concepts. Part One: Cold War Period ........................................ 179
* * *
Editorial guidelines on the preparation of articles for publishing
in Kwartalnik Bellona ..........

Historia w kadrze

JAROSŁAW MALAROWSKI
6 Zdobycie Bredy

Kalendarium historyczne

JAROSŁAW GODLEWSKI
8 Bitwa pod Mątwami 13 lipca
1666 roku. Bratobójcze walki

MIKOŁAJ KUBACKI
10 Szturm Warszawy 26 i 28 sierpnia
1794 roku. Zwycięstwo Polaków
nad Prusakami

ŁUKASZ JĘDRZEJCZAK
12 Bitwa pod Płowcami 27 września
1331 roku. Bij Krzyżaka

Wojna i polityka

MAREK P. DESZCZYŃSKI
14 Biały wywiad nie zawiódł

MICHAŁ SADŁOWSKI
150 Krwawy walec samodzierżawia.
Armia Rosji od cara do Putina

Muzy na wojnie
PIOTR KORCZYŃSKI
20 Witkacy – piąty wieszcz?
Rozmowa z Krzysztofem Dubińskim

PIOTR KORCZYŃSKI
28 Malować wojnę!

PRZEMYSŁAW JASKÓŁOWSKI
34 Niecodzienni

PIOTR KLETOWSKI
38 Wojenne drogi polskich aktorów

ŁUKASZ JASINA, MICHAŁ KOZŁOWSKI
44 Anglosaskie gwiazdy idą na front

PIOTR KOSMALA
50 To nie jest wojna dla starych pisarzy

MARIUSZ BOROWIAK
54 Polski baron Münchhausen
w marynarskim mundurze

ANDRZEJ ŁYDKA
60 Oficer i amant filmowy

GRZEGORZ SZTOLER
66 Ballada o greckim słońcu i wojnie

MARCIN DARDZIŃSKI
72 Polski batalista

JERZY FALISZEK
78 Walenty Pompka pod nadzorem
cenzury

PIOTR KORCZYŃSKI
82 Jedyny taki film

WIKTOR SZYMBORSKI
86 Rozkwitłe w okopach rzemiosło

WOJCIECH WICHERT
90 Leni Riefenstahl – ulubiony reżyser
diabła

Lotnictwo

WOJCIECH KRAJEWSKI
96 Ostatni lot pułkownika Skarżyńskiego
Armia w PRL

TOMASZ LESZKOWICZ
102 Czerwona rogatywka

Sport na frontach

TADEUSZ WOLSZA
106 „Jak podniecający narkotyk”.
Sport w Brygadzie Karpackiej i 2 Korpusie
Polskim

Niemieckie zbrodnie
na narodzie polskim

112 Warszawo ma

Strategie

JULIUSZ S. TYM
118 Bój o Axel

Biografie ocalone

JERZY KIRSZAK
126 Przez Tobruk i Arnhem
do Tasmanii. Niezwykła odyseja
plutonowego Jana Tytki

WOJCIECH KRAJEWSKI
132 Jan Olszewski (1894–1982),
żołnierz i artysta malarz

Kawalerowie Virtuti Militari

ROBERT SENDEK
131 Walczył do ostatniej chwili

Z archiwum Wojskowego Biura
Historycznego

TOMASZ NIKLAS
136 Artysta i wojna

Życiorysy heroiczne

JERZY KIRSZAK
140 Edward Śmigły-Rydz. Od sztalugi
po szablę

Z dziejów hańby

GRZEGORZ WOŁK
156 Literat resortowy

Z dziejów chwały

PAWEŁ SZTAMA
161 Człowiek z „długim stażem
w służbie rodzimego faszystowsko-
-sanacyjnego podziemia”

Z arsenału Muzeum Wojska
Polskiego

MICHAŁ MACKIEWICZ
166 Armata zza morza

Ceremoniał wojskowy

MARIUSZ KUBAREK
170 Święto Szkoły Podchorążych

Motoryzacja

JAN TARCZYŃSKI
172 Polak potrafi

Sztandary Wojska Polskiego

JAROSŁAW PYCH
178 Weksylia w rysunkach Ignacego
Matuszczaka

Konstruktorzy broni

PIOTR KOCYAN
182 Pistolet maszynowy MAS 38

Klub garnizonowy

ANDRZEJ ŁYDKA
185 Panie werkmistrzu, melduję
posłusznie…

Kino na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
190 Misja Billy’ego

Notatnik kolekcjonera

ANDRZEJ WITKOWSKI
192 Świat filokartystyki

TEMAT NUMERU - SIŁY POWIETRZNE

gen. bryg. pil. dr inż. Krzysztof Cur,
płk dr inż. Andrzej Truskowski
8 NOWA ERA W SIŁACH POWIETRZNYCH

ppor. pil. mgr inż. Jakub Kromer,
płk dr inż. Andrzej Truskowski
15 SAMOLOT FA-50 A EFEKTYWNOŚĆ TAKTYCZNA

ppor. pil. mgr inż. Andrzej Gonet,
płk dr inż. Andrzej Truskowski
26 AW149 W SIŁACH ZBROJNYCH

mjr dr Michał Breszka,
płk rez. dr n. med. Krzysztof Kowalczuk
34 WIRÓWKA PRZECIĄŻENIOWA PRZEPUSTKĄ DO LOTNICTWA

mjr dr Michał Breszka,
dr Aleksandra Stanek-Klepuszewska
38 WPŁYW ĆWICZEŃ FIZYCZNYCH NA ODCINEK SZYJNY KRĘGOSŁUPA

płk rez. dr hab. prof. LAW Tadeusz Compa,
płk rez. dr inż. Adam Rurak
42 SYSTEM POSZUKIWANIA I RATOWNICTWA LOTNICZEGO

dr inż. Andrzej Jeziorski
50 ZARYS KONCEPCJI RADIOLOKACYJNEGO ZABEZPIECZANIA OBSZARU KRAJU

płk dr inż. Andrzej Truskowski,
kpt. mgr inż. Arkadiusz Arciuch
55 TB2 BAYRAKTAR – NOWA JAKOŚĆ SIŁ ZBROJNYCH

NUP 2X35

płk Grzegorz Kielar
62 WOJNA IRACKO-IRAŃSKA 1980–1988

OBRONA TERYTORIALNA

płk dr Kamil Mosiński
69 ROLA PODODDZIAŁÓW OT W ZAPEWNIANIU
SPRAWNOŚCI PRZEMIESZCZANIA WOJSK

kpt. Mateusz Szymański
72 PLATFORMY BEZZAŁOGOWE W ODDZIAŁACH
OBRONY TERYTORIALNEJ

płk dr Kamil Mosiński
75 WNIOSKI DLA WOT Z UKRAIŃSKIEGO KONFLIKTU

SZKOLENIE

ppłk mgr Marcin Konieczny
80 MISSION COMMAND – WARUNEK
SKUTECZNOŚCI W WALCE

dr hab. prof. ASzWoj Agnieszka Szczygielska
87 OPERACJE WIELODOMENOWE – UJĘCIE TEORETYCZNE

NAJLEPSZY ARTYKUŁ

mjr dypl. SZRP Kamil Matuszczyk
94 O MANEWRZE OSKRZYDLENIA

mjr dypl. SZRP Marcin Mielguj
99 ROLA SZTABOWEJ KOMÓRKI OBRONY
PRZECIWLOTNICZEJ W PROCESIE DOWODZENIA

mjr dypl. SZRP Krzysztof Perugiewicz
108 PLANOWANIE REKONESANSU W DYWIZJONIE
RAKIETOWYM OBRONY POWIETRZNEJ

LOGISTYKA

st. chor. sztab. rez. mgr Dariusz Woźniak
112 PODWOZIA KOŁOWE JAKO NOŚNIKI
SYSTEMÓW ARTYLERYJSKICH I RAKIETOWYCH

WSPÓŁCZESNE ARMIE

płk dypl. rez. nawig. Józef M. Brzezina
122 NIE TYLKO BAYRAKTAR TB2

ppłk mgr inż. Maciej Paul
127 CHONMA-216, CZYLI PÓŁNOCNOKOREAŃSKA
PRÓBA MODERNIZACJI CZOŁGU PODSTAWOWEGO

mgr Jacek Bilski
130 SAMOBIEŻNA HAUBICA K9 – DROGA DO SUKCESU

ppłk mgr inż. Maciej Paul
135 CO SIĘ STAŁO Z CZOŁGAMI T-64?

DOŚWIADCZENIA

dr Hanna Dzido
138 BEZPIECZEŃSTWO CYBERNETYCZNE
W LOTNICTWIE CYWILNYM

gen. dyw. w st. spocz. pil. dr hab. inż. Leszek Cwojdziński
146 SAMOLOTY W SYSTEMIE RATOWNICTWA
GAŚNICZEGO UNII EUROPEJSKIEJ

gen. dyw. w st. spocz. Jerzy Michałowski
150 CZAS NA BEZZAŁOGOWE POJAZDY LĄDOWE

TEMAT NUMERU –
MARYNARKA WOJENNA

kmdr por. mgr inż. Sebastian Sochoń,
kmdr dr Witold Kustra
8 KONCEPCJA UŻYCIA PODODDZIAŁÓW
INŻYNIERYJNYCH MARYNARKI WOJENNEJ W OPERACJI

kmdr por. rez. dr Krzysztof Gawrysiak
16 AUTONOMICZNE SYSTEMY PODWODNE
W KONCEPCJI ZRÓWNOWAŻONYCH SIŁ MORSKICH

kmdr por. rez. Grzegorz Kolański
24 WALKA O KONTROLĘ DNA MORZA

WSPARCIE OGNIOWE

mjr dypl. SZRP Magdalena Piotrowska
31 WSPARCIE OGNIOWE BRYGADY W NATARCIU

mjr dr Tomasz Krzywiecki
38 ISTOTA TARGETINGU

mjr dypl. SZRP Konrad Kurlej
42 DYWIZJONOWY MODUŁ OGNIOWY HOMAR

mjr dypl. SZRP Mariusz Dziedzic
50 MASKOWANIE DYWIZJONU
ARTYLERII RAKIETOWEJ HOMAR

mjr dr Adrian Golonka, kpt. mgr Andrzej Niedźwiecki
54 KOMPANIA WSPARCIA W OBRONIE TERENU ZURBANIZOWANEGO

NUP 2X35

płk mgr inż. Paweł Grunt
58 KSZTAŁTOWANIE PRZYSZŁOŚCI ZA POMOCĄ
BACKCASTINGU PARTYCYPACYJNEGO

dr Karolina Kuśmirek
64 DZIAŁANIA DEZINFORMACYJNE I PROPAGANDOWE
FEDERACJI ROSYJSKIEJ – PRZYKŁADY

mgr Szymon Wasielewski
70 WOJNA ROSYJSKO-GRUZIŃSKA 2008

OBRONA TERYTORIALNA

mgr Martyna Wojenka
78 WIZERUNEK WOJSKA W SPOŁECZEŃSTWIE INFORMACYJNYM

płk Andrzej Głowacki
81 SZKOLENIE W WOJSKACH OBRONY TERYTORIALNEJ

ppłk Dariusz Mazur
83 PROWADZENIE ROZPOZNANIA PRZEZ PODODDZIAŁY OBRONY TERYTORIALNEJ

mjr mgr inż. Janusz Jabłoński
88 ROZBUDOWA INŻYNIERYJNA
STAŁYCH REJONÓW ODPOWIEDZIALNOŚCI

WALKA W GÓRACH

mjr dypl. SZRP Barbara Śliwa
90 POGLĄDY WYBRANYCH PAŃSTW
NA PROWADZENIE DZIAŁAŃ W GÓRACH

kpt. Mariusz Doliński
98 OCENA TERENU GÓRSKIEGO

kpt. mgr Piotr Stykowski
102 CHARAKTERYSTYKA GÓRSKIEGO ŚRODOWISKA WALKI

por. mgr inż. Piotr Dąbrowski
106 ANALIZA RYZYKA W GÓRSKIM ŚRODOWISKU WALKI

ppłk dr Andrzej Demkowicz
116 MOBILNOŚĆ PODODDZIAŁÓW W GÓRACH

mjr Paweł Łaski
126 KALKULACJA CZASU MARSZU W TERENIE GÓRZYSTYM

mgr Michał Barski
130 ZAGROŻENIA CHOROBOWE W DZIAŁANIACH GÓRSKICH

SZKOLENIE

ppłk dr Michał Kalisiak
136 UŻYCIE ZGRUPOWAŃ AEROMOBILNYCH
W OBSZARZE SIŁ PRZESŁANIANIA

por. mgr farmacji Marcin Konieczny,
por. mgr farmacji Paweł Danielak
142 WYMAGANIA ZABEZPIECZENIA
MEDYCZNEGO POLA WALKI

NAJLEPSZY ARTYKUŁ

mjr dypl. SZRP Michał Krzykacki
148 ORGANIZACJA GRY WOJENNEJ
NA SZCZEBLU ODDZIAŁU

mjr dypl. SZ RP Bartłomiej Dadyński
156 UŻYCIE ARTYLERII W TERENIE ZURBANIZOWANYM

mjr dypl. SZRP Karol Jakubowski
162 WYKORZYSTANIE WOJSK OBRONY TERYTORIALNEJ
W WYBRANYCH ŚRODOWISKACH WALKI

WSPÓŁCZESNE ARMIE

płk dr Przemysław Ziętalak
170 OBRONA PRZECIWLOTNICZA AMERYKAŃSKICH
WOJSK LĄDOWYCH

kmdr ppor. Małgorzata Niemc-Kolańska
176 ARTYLERIA OKRĘTOWA ŚREDNIEGO KALIBRU

DOŚWIADCZENIA

kmdr por. rez. Grzegorz Kolański
184 WOJNA HYBRYDOWA
W REJONIE MORZA BAŁTYCKIEGO

mł. chor. mgr Janusz Król
190 ROZBUDOWA TERMINALA LNG W ŚWINOUJŚCIU

Przemysław Miller
192 HONKER AFRICA

por. Paweł Zelewski
8 JUBILEUSZ 75-LECIA WOJSK RADIOTECHNICZNYCH

por. Grzegorz Kluska
14 PIONIER RADIOTECHNIKI

PROF. JANUSZ GROSZKOWSKI
dr inż. Bronisław Wajszczyk, dr hab. inż. Jerzy
Pietrasiński, prof. WAT, ppłk dr inż. Piotr Serafin

16 NAUKA I TECHNOLOGIA DLA ROZWOJU POLSKIEJ
RADIOLOKACJI – WSPÓŁPRACA WAT Z WOJSKAMI
RADIOTECHNICZNYMI

płk Krzysztof Lis
24 ZNACZENIE INFORMACJI RADIOLOKACYJNEJ
W PRZYSZŁEJ WOJNIE

Beata Olszewska, Beata Trawińska
36 GEN. DYW. PIL. DR JÓZEF LUDWIK ZAJĄC –
PATRON 3 WROCŁAWSKIEJ BRYGADY
RADIOTECHNICZNEJ

por. Szymon Zawistowski, por. Piotr Wroniewicz
40 ZALEŻNOŚĆ RADIOLOKACJI OD ŁĄCZNOŚCI

mjr Sławomir Martyn
42 RADAR WARTA – PRZYSZŁOŚĆ
POLSKIEJ RADIOLOKACJI

mł. chor. Marcin Wójcik
46 ROZWÓJ ŁĄCZNOŚCI

NA WYSUNIĘTYCH POSTERUNKACH

mjr Grzegorz Gancarz
50 SIECI SENSOROWE – ODPOWIEDŹ NA WYZWANIE

płk mgr inż. Dariusz Łuczak
54 TAKTYCZNE SYSTEMY TRANSMISJI DANYCH

płk Maciej Zioło, Anna Michalak
64 TRANSFORMACJA CYFROWA

W NATO I SIŁACH ZBROJNYCH RP

ppłk Hubert Jarząbek
68 SYSTEMY IFF NA POZIOMIE TAKTYCZNYM

płk Dariusz Wójcik
71 CYBERBEZPIECZEŃSTWO
WOJSKOWYCH SYSTEMÓW ŁĄCZNOŚCI

płk mgr inż. Krzysztof Szałecki
74 WIELODOMENOWE ŚRODOWISKO

DOWODZENIA I KIEROWANIA WALKĄ

płk mgr inż. Paweł Dąbek
78 WALKA NAWIGACYJNA

ppłk Krystian Salamon
82 SZTUCZNA INTELIGENCJA

DOBRODZIEJSTWO CZY ZAGROŻENIE

ppłk Robert Matyszkiel, kmdr por. Maciej Łuczkiewicz
86 WSPÓŁCZESNE ŚRODKI ŁĄCZNOŚCI
BEZPRZEWODOWEJ

ppłk Robert Matyszkiel, kmdr por. Maciej Łuczkiewicz
90 ŁĄCZNOŚĆ SATELITARNA

płk mgr inż. Krzysztof Szałecki
94 INFORMATYCZNE WSPARCIE

STANOWISKA DOWODZENIA

płk Sławomir Pepłoński
98 WYZWANIA
CYBERPRZESTRZENI

gen. bryg. Piotr Chodowiec
102 ŁĄCZNOŚĆ TROPOSFERYCZNA –
TANIA ALTERNATYWA DLA ŁĄCZNOŚCI SATELITARNEJ

mjr Janusz Rylewicz
106 METODY NATARCIA NA MIEJSCOWOŚĆ

ppłk Piotr Smoliński
109 ZROZUMIEĆ PRZEWAGĘ


LOGISTYKA

dr hab. Jarosław Brach
114 CYWILNI GIGANCI NA EUROSATORY

st. chor. sztab. rez. mgr inż. Dariusz Woźniak
118 NOWOCZESNE UKŁADY
PRZENIESIENIA NAPĘDU

mjr dr Mariusz Domżalski
126 ZWOLNIENIE ZE SŁUŻBY Z POWODÓW
PRZEWIDZIANYCH W KODEKSIE KARNYM

Sławomir J. Lipiecki
130 ORP „WICHER” NA HORYZONCIE
kmdr por. rez. Grzegorz Kolański

144 POZIMNOWOJENNE ZDOLNOŚCI OPERACYJNE
ROSYJSKICH WOJSK WALKI RADIOELEKTRONICZNEJ

ppłk rez. Maciej Paul, st. kpr. pchor. Szymon Paul
150 ROSYJSKIE BOJOWE WOZY WSPARCIA CZOŁGÓW –
BMPT TERMINATOR

mjr Szymon Wilczyński
155 WALKA RADIOELEKTRONICZNA FEDERACJI
ROSYJSKIEJ W KONFLIKCIE W UKRAINIE

kpt. dypl. SZRP Dawid Sawicki
164 ROZPOZNANIE PATROLOWE W OBRONIE BRYGADY

mjr dypl. SZRP Tomasz Drab
170 WSPÓLNY FRONT WOJSK OBRONY TERYTORIALNEJ
I WOJSK OPERACYJNYCH – PRZYKŁADY

Wojciech Fiderek, MSc in Eng.
Joint Support and Enabling Command (JSEC) as Part of NATO’s Security Policy
in Central and Eastern Europe ............................................................................................ 11
Ewa Joanna Sapierzyńska, PhD
The Role of the Armed Forces in Shaping International Security ................................... 23
Bogumiła Pawlaczyk, PhD
Formal and Legal Aspects of Civil Defense Operations in Poland .................................. 31
MajGen (Ret) Pilot Leszek Cwojdziński, DSc in Eng.
The Impact of Artificial Intelligence on the Development of Modern
Unmanned Systems ............................................................................................................... 43
Marek Wrzosek, Prof., PhD in Eng.
Russian information activities – identification of essential features ................................ 57
Adam Radomyski, PhD
Masking in Theory and Practice of Combat Operations. Soviet
and Russian Experience ....................................................................................................... 77
Adrian Mitręga, PhD
Strategic Culture in Security Sciences ................................................................................ 99
Dominik Smyrgała, PhD
The Yom Kippur War Revisited: Did the West Fall Victim to Soviet Strategic
Deception?” ......................................................................................................................... 113
* * *
List of articles published in “Kwartalnik Bellona” in 2025 ............................................. 123
Editorial guidelines on the preparation of articles for publishing
in Kwartalnik Bellona ......................................................................................................... 126

Historia w kadrze

JAROSŁAW MALAROWSKI
8 Błoto i skały

Kalendarium historyczne

MIKOŁAJ KUBACKI
10 Bitwa pod Raszynem 19 kwietnia
1809 roku. Talent taktyczny księcia
Józefa

JAROSŁAW GODLEWSKI
12 Bitwa pod Korsuniem 26 maja
1648 roku – kompromitacja dowódców

ŁUKASZ JĘDRZEJCZAK
14 Zapomniane zwycięstwo nad
Rusinami – bitwa pod Zawichostem
19 czerwca 1205 roku

Marynarka wojenna

PIOTR KORCZYŃSKI
16 ORP „Orzeł” – wciąż bez ostatniego
rozdziału. Rozmowa z Mariuszem
Borowiakiem

Polacy na froncie włoskim

ANDRZEJ ŁYDKA
22 Czołgiści 2 szwadronu na Gardzieli

PIOTR KORCZYŃSKI
32 Pod znakiem skorpiona

MARIA RADOŻYCKA-PAOLETTI
108 Waleczny „Skorpion” spod Monte
Cassino: major Władysław Drelicharz

Wojna i polityka

PIOTR KORCZYŃSKI
40 Misja Sosabowskiego. Rozmowa
z Halem Sosabowskim

ANNA DĄBROWSKA
129 Dobry maharadża

Powstanie Styczniowe

ROBERT SENDEK
43 „…bo dyktator wciąż potrzebuje
grosza”

Duszpasterstwo polowe

WIKTOR SZYMBORSKI
48 Pies Pański. Dominikanin ojciec
Marcin Chrostowski

Śledztwa historyczne

KRZYSZTOF DROZDOWSKI
54 Śmierć asa wywiadu

Wierność i honor

JACEK ŻUREK
58 Chwała Gwardii Szwajcarskiej.
10 sierpnia 1792. Część 2: Nie boimy się
śmierci!

Kawalerowie Virtuti Militari

ANNA DĄBROWSKA
65 Pozostał na włoskiej ziemi

Z archiwum Wojskowego Biura
Historycznego

ARKADIUSZ TULIŃSKI
66 Epizod z walk III Powstania Śląskiego

Biografie ocalone

PIOTR KORCZYŃSKI
36 Najdłuższą drogą

TOMASZ PANFIL
70 Cichociemny „Garda”. Major Andrzej
Rudolf Czaykowski (1912–1953)

Szkiełko i oko

ZYGMUNT WALKOWSKI
76 Znów na swoim miejscu

Historie ocalone

PRZEMYSŁAW JASKÓŁOWSKI
78 Ochrona wojskowa VIP-ów
w II Rzeczypospolitej

Wojna i sztuka

JACEK ŻUREK
82 Zaraz, jak to szło…?
Część 1: Legiony to są Termopile

Motoryzacja

JAN TARCZYŃSKI
86 Motocykle dla powojennej Polski.
Wojskowy Instytut Techniczny PSZ
w Wielkiej Brytanii

Armia w PRL

JACEK JĘDRYSIAK
90 Problem samobójstw w Ludowym
Wojsku Polskim

Wojenne epizody

FRANCISZEK IDKOWIAK
96 Panzery z polskimi znakami

ROBERT GAJDA
102 Operacja „Weller 29”

Klub garnizonowy

ANDRZEJ ŁYDKA
101 Szeregowiec niejedną ma nazwę

Z dziejów hańby

PAWEŁ SZTAMA
114 „Będąc w rękach takiego człowieka,
nie ma przyszłości”. Rzecz o Antonim
Skulbaszewskim

Strategie

JULIUSZ S. TYM
120 Lwy spod Piedimonte.
Bój 20-25 maja 1944 roku

Życiorysy heroiczne

JERZY KIRSZAK
130 Generał brygady Bronisław
Rakowski. Od szabli po Shermana

Z arsenału Muzeum Wojska
Polskiego

MICHAŁ MACKIEWICZ
138 Trofea z pustyni

Ceremoniał wojskowy

MARIUSZ KUBAREK
142 Święto Żołnierza

Sztandary Wojska Polskiego

JAROSŁAW PYCH
144 Proporczyki bohaterów spod Monte
Cassino

Konstruktorzy broni

PIOTR KOCYAN
146 Granatnik samopowtarzalny

Kino na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
148 Mój dowódca

Notatnik kolekcjonera

ANDRZEJ WITKOWSKI
153 Świat filokartystyki

III 2024

TADEUSZ WRÓBEL,
ŁUKASZ ZALESIŃSKI
14 NATO, czas próby
Eksperci dyskutują
o wyzwaniach, przed jakimi stoi
Sojusz Północnoatlantycki
MAGDALENA MIERNICKA
32 Sojusz dzięki nam jest silniejszy
Rozmowa z Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem

MAGDALENA
KOWALSKA-SENDEK,
EWA KORSAK
38 Jesteśmy w pierwszej lidze

MAGDALENA
KOWALSKA-SENDEK
44 Wiarygodność budujemy w walce
Rozmowa z Maciejem Kliszem

ŁUKASZ ZALESIŃSKI
48 Rugia, czyli pierwszy strzał w NATO

MAGDALENA KOWALSKA-SENDEK
50 Operacyjny debiut

ANNA DĄBROWSKA
52 Most do współpracy

ARMIA

MAGDALENA MIERNICKA
56 Ćwicz, jakbyś walczył
„Dragon”, czyli w Polsce we
wspólnych manewrach bierze
udział 20 tys. żołnierzy NATO

TADEUSZ WRÓBEL
62 Niezłomny sojusz

EWA KORSAK
66 Jastrzębie na misji

EWA KORSAK
70 Oko w oko z myśliwcem

ŁUKASZ ZALESIŃSKI
74 Podwodny boom

ŁUKASZ ZALESIŃSKI
81 Okręt znaczy ona

PAULINA GLIŃSKA
82 Zderzenia z paragrafem

MILITARIA 

KRZYSZTOF WILEWSKI
88 Wyboista droga
25 lat modernizacji polskiego wojska

RAFAŁ CIASTOŃ
96 Odświeżona strategia

PRZEMYSŁAW LIS
102 Nuklearna torpeda

ROBERT CZULDA
107 Zakupy po arabsku

STRATEGIE

TADEUSZ WRÓBEL
112 Uśpione konflikty
Rozmowa z Marcinem Krzyżanowskim

ROBERT SENDEK
120 Za papierowym murem

RAFAŁ CIASTOŃ
123 Cybernetyczne Pearl Harbor

ROBERT SENDEK
126 Trzeba działać tu i teraz

TOMASZ OTŁOWSKI
128 Morze możliwości

HISTORIA

MACIEJ NOWAK-KREYER
134 Twarde jak pestki
Ochotniczki z Pomocniczej
Służby Kobiet niezastąpione
na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
140 Rozesłali za mną listy gończe
Rozmowa z Witoldem Mazurowskim

JAROSŁAW PAŁKA
149 Liczby nie kłamią

PO SŁUŻBIE

ANNA DĄBROWSKA
150 Informatyka jest kobietą
Przywracamy pamięć
o kryptolożkach, szyfrantkach
i programistkach

JACEK SZUSTAKOWSKI
156 Złapali kolarskiego bakcyla

TADEUSZ WRÓBEL
160 Podążając aluminiowym szlakiem

ANDRZEJ FĄFARA
172 Marsz, marsz Kościuszko

Historia w kadrze
JAROSŁAW MALAROWSKI
8 Sztafeta pokoleń

Kalendarium historyczne

ŁUKASZ JĘDRZEJCZAK
10 Bitwa pod Chocimiem 4 października
1509 roku

JAROSŁAW GODLEWSKI
12 Mrozem, śniegiem i szablą – bitwa
pod Chocimiem 11 listopada 1673 roku

MIKOŁAJ KUBACKI
14 Zdobycie Gaety 30 grudnia 1798 roku
Największe polskie powstanie

ADAM BUŁAWA
18 Galeria Styczniowa

PIOTR KORCZYŃSKI
30 Cud w Glanowie w 1863 roku

PIOTR KORCZYŃSKI
34 Uparty Francuz od żuawów śmierci

Tradycje polskie

JACEK ŻUREK
42 Stary dąb. Stulecie urzędu
prezydenta Rzeczypospolitej

Biografie ocalone

EMILIA WASILEWICZ
16 „Tu płynęła wierna rzeka”

TOMASZ PANFIL
74 Tajemnica śmierci pułkownika
Litewskiego

TADEUSZ KRAHEL
82 Kapelan „Łupaszki”. Ksiądz
Aleksander Grabowski

Polska Podziemna

PIOTR KORCZYŃSKI
50 Z wyroku Polski Podziemnej.
Rozmowa z Wojciechem Königsbergiem
i Bartłomiejem Szyprowskim

Wojna i honor

ANDRZEJ ŁYDKA
92 Tarnawatka '39. Depozyt honoru
legionistów

MICHAŁ PRZYBYLAK
100 O honor i przetrwanie. Obrona fortu
Zahorce

Historie ocalone

WOJCIECH KRAJEWSKI
56 Polscy siłacze dawnych wieków

DOMINIK KAŹMIERSKI
151 Kwestia honoru

Wojenne epizody

FRANCISZEK IDKOWIAK, KRZYSZTOF CHRZAN
62 Prawdziwa misja pociągu pancernego
nr 11 „Poznańczyk”

ANDRZEJ W. ŚWIĘCH
68 Ucieczki Polaków z lagrów Północnej
Norwegii

Lotnictwo

WOJCIECH KRAJEWSKI
86 Loty do Polski, część 2

Komuniści kontra naród

TOMASZ DZIANOWICZ
106 Wspomnienia z Ludowego Wojska

Z archiwum Wojskowego Biura
Historycznego

KAMIL ANDUŁA
118 Sprawa 31 Pułku Piechoty

Zbrodnie na narodzie polskim

WOJCIECH WICHERT
120 Erich von dem Bach-Zelewski.
Nieosądzony kat Warszawy

Życiorysy heroiczne

JERZY KIRSZAK
124 Pułkownik Dionizy Czachowski. Bicz
Boży dla zgrai moskiewskiej

Z dziejów chwały

GRZEGORZ WOŁK
132 „Żyć pospołu z myślą o Polsce”
Z dziejów hańby

PAWEŁ SZTAMA
136 Pierwszy śledczy Informacji
Wojskowej

Z arsenału Muzeum Wojska
Polskiego

MICHAŁ MACKIEWICZ
142 Nowoczesna broń w Powstaniu
Styczniowym

Motoryzacja

JAN TARCZYŃSKI
146 Terenowe motocykle II RP
Sztandary Wojska Polskiego

JAROSŁAW PYCH
152 Chorągwie Powstania Styczniowego

Konstruktorzy broni

PIOTR KOCYAN
155 Jego Znakomitość Rewolwer

Ceremoniał wojskowy

MARIUSZ KUBAREK
158 Pożegnanie lotników

Kawalerowie Virtuti Militari

ANNA DĄBROWSKA
41 Kapitan Kazimierz Zienkiewicz
– powstaniec styczniowy

Klub garnizonowy

ANDRZEJ ŁYDKA
160 Wyluzowany luzak

Kino na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
164 Rewolwerowiec znad Wisły
Notatnik kolekcjonera

ANDRZEJ WITKOWSKI
165 Świat filokartystyki

TEMAT NUMERU - SIŁY POWIETRZNE

gen. bryg. pil. dr inż. Krzysztof Cur,
ppor. pil. mgr inż. Szymon Kwiatkowski
8 WIELOZADANIOWA PLATFORMA
TRANSPORTOWA NOWEJ GENERACJI

gen. bryg. pil. mgr inż. Paweł Bigos,
ppłk dr inż. Andrzej Truskowski
16 LOTNICTWO TRANSPORTOWE

ppor. pil. mgr inż. Szymon Kwiatkowski,
ppłk dr inż. Andrzej Truskowski
26 JAK ZWIĘKSZYĆ ZASIĘG WSPÓŁCZESNYCH
STATKÓW POWIETRZNYCH?

gen. bryg. pil. dr inż. Krzysztof Cur,
ppłk dr inż. Andrzej Truskowski
36 NOWOCZESNA BROŃ WSPÓŁCZESNEJ WOJNY

sierż. pchor. inż. Jakub Kromer,
ppłk dr inż. Andrzej Truskowski
42 M-346 BIELIK – NIE TYLKO SZKOLNO-TRENINGOWY

ppłk dr inż. Andrzej Truskowski,
ppor. pil. mgr inż. Szymon Kwiatkowski
52 FA-50 DLA POLSKI

ppłk dr inż. Stanisław Czeszejko
58 RADARY KONTRA LOTNICTWO –
NIEKOŃCZĄCY SIĘ WYŚCIG

NAJLEPSZY ARTYKUŁ
mjr dypl. SZRP Łukasz Ujma
78 ZAGROŻENIA GENEROWANE
PRZEZ BEZZAŁOGOWE SYSTEMY POWIETRZNE

mjr dypl. SZRP Tomasz Wasiak
84 TEORETYCZNE
ASPEKTY ROZPOZNANIA

mjr dypl. SZRP Karol Szymanowski
92 KOMPONENT PRZECIWLOTNICZY
W SYSTEMIE ANTYDOSTĘPOWYM

mjr dypl. SZRP Marek Kmiecik
98 OBRONA W TERENIE ZURBANIZOWANYM –
KIERUNKI ZMIAN

mjr dypl. SZRP Marcin Pierzyna
104 MASKOWANIE BEZPOŚREDNIE

LOGISTYKA

Przemysław Miller
110 AH 20.44 – RODZIMY SAMOCHÓD TERENOWY

WSPÓŁCZESNE ARMIE

ppłk dr hab. Marek Depczyński
112 AMERYKAŃSKA TRIADA JĄDROWA

płk dypl. rez. nawig. inż. Józef Maciej Brzezina
126 BEZZAŁOGOWE SYSTEMY
ROZPOZNAWCZO-UDERZENIOWE

DOŚWIADCZENIA

dr hab. Agnieszka Szczygielska
131 KONCEPCJA ZARZĄDZANIA WIEDZĄ
W SIŁACH ZBROJNYCH RP

płk rez. dr hab. inż. Adam Wetoszka
142 STUDENCKIE
PLATFORMY Z DĘBLINA

mgr Małgorzata Badach, mgr Sylwia Kisielewicz
148 AUDYT WEWNĘTRZNY
W JEDNOSTKACH SIŁ ZBROJNYCH

WYBITNI DOWÓDCY

płk dr hab. Juliusz S. Tym
151 GENERAŁ KLEMENS RUDNICKI,
DOWÓDCA NOWOCZESNYCH WOJSK

NR 3/2023

OBRONA TERYTORIALNA

ppłk dr Kamil Mosiński
8 ZAŁOŻENIA OGÓLNE OBRONY TERYTORIALNEJ

ppłk dr Paweł Zagórski
12 BUDOWA NOWYCH ZDOLNOŚCI
PODODDZIAŁÓW WOT

ppłk mgr inż. Maciej Paul, szer. pchor. Szymon Paul
17 IRBIS ALTERNATYWĄ
DLA STRZELNIC NIEWOJSKOWYCH

NUP 2X35

płk rez. prof. dr hab. Marek Wrzosek
20 WOJNY PRZYSZŁOŚCI
A WYZWANIA DLA SIŁ ZBROJNYCH

płk dr Andrzej Lis
30 „OBURĘCZNE” PLANOWANIE I MYŚLENIE
STRATEGICZNE W ORGANIZACJACH WOJSKOWYCH

płk dr inż. Rafał Kasprzyk
36 SZTUCZNA INTELIGENCJA I CYBERPRZESTRZEŃ
A PROCES ZŁOŚLIWEGO STEROWANIA
LUDŹMI I MASZYNAMI

POKONAĆ NOC

ppłk mgr Sebastian Grell, ppłk mgr inż. Maciej Paul
48 ZROZUMIEĆ NOCNE ŚRODOWISKO WALKI

ppłk mgr inż. Maciej Paul, ppłk mgr Sebastian Grell
56 PRAKTYCZNE ASPEKTY WALKI W NOCY

ppłk mgr inż. Maciej Paul, mjr Michał Wilczyński
64 CELOWNIKI KOLIMATOROWE I HOLOGRAFICZNE

ppłk mgr inż. Maciej Paul
68 PRZYGOTOWANIE CELOWNIKÓW
DBAL-A2 I ANPEQ-15 DO WALKI

kpt. Krzysztof Środecki, ppłk mgr inż. Maciej Paul
76 PASYWNE CELE TERMOWIZYJNE

WALKA W OKRĄŻENIU

mjr dypl. SZRP Damian Gronek
78 WYJŚCIE Z OKRĄŻENIA

mjr dypl. SZRP Marcin Chodakowski
84 DZIAŁANIA W OKRĄŻENIU

mjr dypl. SZRP Rafał Gołaszewski
92 WALKA W OKRĄŻENIU NA PRZYKŁADZIE
ARMII STANÓW ZJEDNOCZONYCH

mjr dypl. SZRP Damian Krysztofiak
97 ZWALCZANIE OKRĄŻONEGO PRZECIWNIKA

SZKOLENIE

st. sierż. Marcel Dewerenda,
sierż. pchor. Wiktor Koteras
101 STRZELCY WYBOROWI ELEMENTEM
WSPARCIA OGNIOWEGO

ppłk dr Michał Kalisiak
106 DZIAŁANIA OBRONNE DRUŻYNY SZTURMOWEJ

kmdr por. rez. Wiesław Jabłoński
113 WÓZ DOWODZENIA XXI WIEKU

NAJLEPSZY ARTYKUŁ

mjr dypl. SZRP Łukasz Solecki
119 OBRONA PRZECIWLOTNICZA W CZASIE
PRZEMIESZCZANIA I ROZMIESZCZANIA WOJSK

mjr dypl. SZRP Wiktor Rusinek
126 MODUŁY BOJOWE OBRONY PRZECIWLOTNICZEJ
W WOJSKACH LĄDOWYCH

mjr dypl. SZRP Przemysław Rutkowski
130 ŚRODKI MINOWANIA NARZUTOWEGO

WSPÓŁCZESNE ARMIE

gen. dyw. w st. spocz. pil.
dr hab. inż. Leszek Cwojdziński
134 SZTUCZNA INTELIGENCJA –
AKTUALNE ZASTOSOWANIA

dr inż. Marek Dąbrowski
144 ZAGROŻENIA W EKSPLORACJI
PRZESTRZENI KOSMICZNEJ

płk dypl. rez. nawig. Józef M. Brzezina
146 NIE TYLKO DLA KOBIET PILOTÓW SAMOLOTÓW
MYŚLIWSKICH

ppłk mgr inż. Maciej Paul
150 ROSYJSKA METODA ZWIĘKSZENIA
MOCY SILNIKÓW CZOŁGOWYCH

ppłk mgr inż. Maciej Paul
153 ROSYJSKIE CZOŁGOWE SYSTEMY ANTYDOSTĘPOWE

DOŚWIADCZENIA

dr inż. Marek Dąbrowski
160 W KIERUNKU SIECIOCENTRYCZNOŚCI

ppor. mgr Agata Guziel
166 ROLA DORADCÓW PRAWNYCH
W TARGETINGU POWIETRZNYM

por. dr Marcin Miszczuk
170 BIEŻĄCA SYTUACJA BEZPIECZEŃSTWA
W REPUBLICE KOSOWA

mgr Paweł Zawadzki
176 TECHNIKI PRZESŁUCHAŃ – ASPEKTY
PRAWNE I PRAKTYCZNE

dr hab. prof. ASzWoj Agnieszka Szczygielska
186 ZAGROŻENIA MILITARNE W WIELODOMENOWYCH
OPERACJACH W PRZYSZŁYCH
KONFLIKTACH ZBROJNYCH

Katyń – to słowo, które porusza od ponad 80 lat serce każdego Polaka. Jest symbolem zbrodni ludobójstwa, eksterminacji elit polskich. Jest też symbolem zmowy i zdrady, zemsty i kłamstwa. Masakra polskich oficerów w Katyniu była możliwa dlatego, że Niemcy i Rosja sowiecka zawarły ze sobą zbrodniczy pakt. Jego konsekwencją dla niepodległej Polski była napaść hitlerowskich Niemiec 1 września 1939 roku i stalinowskiej Rosji 17 września. Wspominamy to do dziś jako „nóż wbity w plecy”. Te daty otworzyły niezmierzone pokłady cierpienia i zniszczeń, których doświadczyła Polska i jej obywatele. Tysiące oficerów zginęły w Katyniu. Zamordowano ich strzałem w tył głowy – skrytobójczo, a ślady zbrodni ukryto. Rodziny ofiar – wywieziono w głąb Rosji. A walczących o prawdę – przez lata karano. Ale mimo że ziemia przykryła ślady zbrodni, a nad prochami naszych żołnierzy wyrósł las, nie udało się zakopać prawdy ani zmazać winy. Pamiętajmy, że potęga machiny tamtych zbrodni wyrosła pod okiem świata. By ją później zatrzymać, wiele narodów poniosło ogromne ofiary, przelewano krew niewinną, a po latach zaklinano rzeczywistość słowami: „nigdy więcej wojny”. Dziś widać wyraźnie, że słowa tylko opisują rzeczywistość, ale to czyny ją kształtują. Niech Katyń będzie dla wszystkich przestrogą, niech pamięć o nim nigdy nie zaginie. Tak jak pamięć o ofiarach katastrofy smoleńskiej, których śmierć na zawsze splotła się z tragiczną historią Katynia.

dr Patrycja Lipold
Wpływ rosyjskiej agresji na Ukrainę na politykę RFN .......................................................... 15
mgr Mariusz Staszczak
Rosyjskie działania informacyjne na przykładzie inwazji na Ukrainę ................................. 45
Monika Saganová, Captain. Ing.
The Battalion Commander Course in Israel as One of the Equivalent Courses
for Military Rank ........................................................................................................................ 65
mgr Krzysztof Jurek
Trzecia wojna światowa – realne zagrożenie czy mistyfikacja? ............................................ 75
* * *
Wskazówki redakcyjno-techniczne dotyczące przygotowania prac do opublikowania
w „Kwartalniku Bellona” ........................................................................................................... 87

Patrycja Lipold, PhD
The Influence of the Russian Aggression against Ukraine on the Policy
of the Federal Republic of Germany ................................................................................... 15
Mariusz Staszczak, MA
Russian Information Activities on the Example of the Invasion of Ukraine .................. 45
Monika Saganová, Captain. Ing.
The Battalion Commander Course in Israel as One of the Equivalent Courses
for Military Rank ................................................................................................................... 65
Krzysztof Jurek, MA
World War III – a Real Threat or a Hoax? ......................................................................... 75
* * *
Editorial guidelines on the preparation of articles for publishing
in Kwartalnik Bellona ........................................................................................................... 87