Wojskowy Instytut Wydawniczy

Historia w kadrze

JAROSŁAW MALAROWSKI
10 Cienie zwycięstwa

Kalendarium historyczne

MIKOŁAJ KUBACKI
12 „Za wolność waszą i naszą”.
Śmierć generała Józefa Haukego-Bosaka
pod Dijon 21 stycznia 1871 roku

ŁUKASZ JĘDRZEJCZAK
14 Mieszczaństwo i rycerstwo Prus
powstaje przeciw zakonowi krzyżackiemu.
Bunt stanów pruskich 4 lutego 1454 roku

JAROSŁAW GODLEWSKI
16 Morskie zwycięstwo hetmana
Chodkiewicza. Bitwa pod Salis
23/24 marca 1609 roku

Horyzonty historii

PIOTR KORCZYŃSKI, ROBERT SENDEK
18 Polskie Siły Zbrojne – wciąż
nieopowiedziana historia.
W debacie udział wzięli: Jerzy Kirszak,
Jacek Tebinka i Juliusz S. Tym

Ostatni rok wojny

PIOTR KORCZYŃSKI
38 Koniec wojny, którego nie znamy.
Rozmowa z Jakubem Politem

PIOTR KORCZYŃSKI
44 Ukryta twierdza we krwi
– Festung Kolberg

FRANCISZEK IDKOWIAK
50 Uwaga: czołgi końca wojny!

PRZEMYSŁAW WYWIAŁ
56 Maczków: z dziejów „polskiej
okupacji” Niemiec

WITOLD JARNO
60 Zasiedlić Ziemie Odzyskane

TOMASZ LESZKOWICZ
66 Na straży „ludowości”
Wojska Polskiego

JACEK ŻUREK
70 Ksiądz Bolesław Stefański 1910–1964
Porucznik 1 Pułku Ułanów Krechowieckich z 2 Warszawskiej
Dywizji Pancernej, Włochy 1945 rok.
 
PAWEŁ BOREK
75 Partyzant z krwi i kości

ŁUKASZ ZALESIŃSKI
80 Moskwa do kwadratu

ROBERT GAJDA
150 Silniejsza od obawy

Strategie

JULIUSZ S. TYM
84 Polska 1 Dywizja Pancerna
zajęła Wilhelmshaven

Bitwy zapomniane

ANDRZEJ ŁYDKA
92 Powstańczy pociąg „pancerny”
w boju o Sosnowiec

Tradycje oręża

JĘDRZEJ KORBAL
98 Brygady nowego wzoru

Lotnictwo

GRZEGORZ ŚLIŻEWSKI
104 Szachownice w obronie kominów

WOJCIECH KRAJEWSKI
110 Polscy lotnicy i koniec wojny

Z archiwum Wojskowego Biura Historycznego

KAMIL ANDUŁA
116 Czterej pancerni przeciw wyklętym

Zbrodnie na narodzie polskim

ROBERT SENDEK
120 Teatr okrucieństwa i absurdu

Życiorysy heroiczne

JERZY KIRSZAK
126 Major dypl. Ryszard Rafał
Małaszkiewicz – saper, sztabowiec, spadochroniarz

Historie ocalone

JACEK JĘDRYSIAK
134 Pruski szach. Reakcja armii pruskiej
na wybuch Powstania Styczniowego

MIKOŁAJ MIROWSKI
138 Polski patriota wyznania
mojżeszowego

RADOSŁAW WIŚNIEWSKI
141 Partyzant na czele kawalerii
– generał Edmund Taczanowski

PIOTR KORCZYŃSKI
145 Siedmiu wspaniałych z rep-patrolu.
Rozmowa z Janem Maciejowskim

Kino na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
137 Kompania krwi

Wokół historii

AGNIESZKA POLOŃCZYK-SUDOŁ
154 Splatając historię ze współczesnością

Bonżur
JACEK ŻUREK
157 Hołd pruski

Z dziejów hańby

PAWEŁ SZTAMA
158 Oficer i zdrajca.
Przypadek Michała Żymierskiego

Kawalerowie Virtuti Militari

ANNA DĄBROWSKA
163 Cichy bohater

Motoryzacja
JAN TARCZYŃSKI
164 „Setki” z Poznania

Z arsenału Muzeum
Wojska Polskiego

MICHAŁ MACKIEWICZ
170 Sturmgewehr, karabin
na koniec wojny

Sztandary Wojska Polskiego

JAROSŁAW PYCH
174 Projekt sztandarów wz. 1945

Konstruktorzy broni

PIOTR KOCYAN
177 Po prostu drut

Artefakty z przeszłości

TOMASZ ZAWISTOWSKI
180 Nieznane zdjęcia rodziny Stefana Okrzei

Ceremoniał wojskowy

MARIUSZ KUBAREK
184 Pamięci obrońców ojczyzny

Klub garnizonowy

ANDRZEJ ŁYDKA
187 Oddział „fiołków”

Świat filokartystyki

ANDRZEJ WITKOWSKI
188 Z polisą na tygrysa

PRZEGLĄD SIŁ ZBROJNYCH 1/2025

TEMAT NUMERU - POLE WALKI PRZYSZŁOŚCI

płk rez. prof. dr hab. Marek Wrzosek
8 TRZY LATA ROSYJSKO-UKRAIŃSKIEGO
KONFLIKTU – WNIOSKI I DOŚWIADCZENIA

mgr Natalia Domasiak
16 WOJNY NOWEJ GENERACJI – CZYLI JAKIE?

mgr Mikołaj Firlej
22 CZŁOWIEK – ŻOŁNIERZ W PRZYSZŁEJ WOJNIE

mgr Aleksandra Prus
28 SZTUCZNA INTELIGENCJA W PRZYSZŁYCH
KONFLIKTACH ZBROJNYCH

mgr Konstancja Konstanty
34 PRYWATYZACJA DZIAŁAŃ MILITARNYCH
W WOJNIE PRZYSZŁOŚCI

mgr Piotr Galemba
42 NOWOCZESNE ŚRODKI WALKI
W PRZYSZŁEJ WOJNIE

Olga Nozdryn-Płotnicka
48 PRZYSZŁA WOJNA
W OBSZARACH ZURBANIZOWANYCH

mjr dypl. SZRP Robert Kuczkowski
52 NOWE TECHNOLOGIE USUWANIA PRZEDMIOTÓW
WYBUCHOWYCH I NIEBEZPIECZNYCH

prof. ASzWoj dr hab. Agnieszka Szczygielska
60 ZASADNICZE WSKAŹNIKI CHARAKTERYZUJĄCE
OPERACJE WIELODOMENOWE

kmdr por. rez. Grzegorz Kolański
65 SZTUCZNA INTELIGENCJA
W WOJNIE ROSYJSKO-UKRAIŃSKIEJ

kmdr dr hab. Dariusz R. Bugajski
72 O STUDIACH STRATEGICZNYCH

ppłk w st. spocz. pil. Maciej Kamyk
78 JAK SZTUCZNA INTELIGENCJA
ZMIENIA DZIAŁANIA WOJENNE?

SZKOLENIE

por. Krzysztof Korpusik
84 NOWOCZESNA DRUŻYNA ZMECHANIZOWANA

mjr dypl. SZRP Rafał Gaszyński
90 TEORETYCZNE ASPEKTY LUZOWANIA

mjr dr Mariusz Domżalski
100 MEDYCZNE POWODY ZWOLNIENIA ZE SŁUŻBY

mjr Janusz Rylewicz
106 SPECYFICZNE ŚRODOWISKO WALKI

mgr Kamil Kłyszejko
110 BEZPIECZEŃSTWO W CYBERPRZESTRZENI
mjr dypl. SZRP Tomasz Masica
115 DEZINFORMACJA JAKO JEDNO Z NARZĘDZI
W KONCEPCJI ZARZĄDZANIA REFLEKSYJNEGO
ppłk rez. Jarosław Wiśnicki
126 WPŁYW WIELOWYMIAROWEGO
ŚRODOWISKA INFORMACYJNEGO
NA PROWADZENIE OPERACJI INFORMACYJNYCH

WSPÓŁCZESNE ARMIE

Jacek Bilski
130 EWOLUCJA TRZECIEJ GENERACJI
POCISKÓW KIEROWANYCH
Robert Czulda
138 NARASTAJĄCE NAPIĘCIA W CIEŚNINIE TAJWAŃSKIEJ
ppłk mgr inż. Maciej Paul
142 PLATFORMA BUMERANG

NAJLEPSZY ARTYKUŁ

kpt. Marcin Ładak
144 WPŁYW NISZCZENIA OBIEKTÓW
HYDROTECHNICZNYCH NA CELE OPERACJI

mjr dypl. SZRP Artur Marszał
153 POMOC MEDYCZNA W DZIAŁANIACH
SEKCJI LEKKIEJ PIECHOTY

kpt. Michał Surawski
158 OBSZAR ZURBANIZOWANY DLA GĄSIENIC

LOGISTYKA

ppor. Kamila Wawrzyczek
164 ROZBUDOWA INŻYNIERYJNA
WYSUNIĘTYCH BAZ OPERACYJNYCH

st. chor. sztab. rez. mgr inż. Dariusz Woźniak
167 MECHANIZM KAWITACJI
W PODZESPOŁACH SAMOCHODÓW

dr hab. Jarosław Brach
178 EUROPEJSKA MOTORYZACJA – GŁÓWNE TENDENCJE
I NAJCIEKAWSZE WYROBY

dr hab. Jarosław Brach
184 KOŁOWE RATOWNICTWO TECHNICZNE

ppłk mgr inż. Maciej Paul
190 WPŁYW RODZAJÓW GĄSIENIC NA MOŻLIWOŚCI
MANEWROWE WOZÓW BOJOWYCH

TEMAT NUMERU: MEDYCYNA POLA WALKI

płk dr n. med. Arkadiusz Kosowski
8 WOJSKOWA MEDYCYNA DZIŚ. A CO DALEJ?

gen. broni prof. dr hab. n. med. Grzegorz Gielerak
12 MEDYCYNA WOJSKOWA 4.0

por. mgr Katarzyna Pękal
18 RATOWNIK TAKTYCZNY – NOWA JAKOŚĆ
W SIŁACH ZBROJNYCH RP

mjr Łukasz Romaniuk
20 MEDYCYNA POLA WALKI A ZAGROŻENIE CBRN

kpt. lek. Sebastian Sidorowicz
26 AMBULATORYJNA OPIEKA MEDYCZNA
W WARUNKACH POLOWYCH

kpt. lek. Sebastian Sidorowicz
30 PLACÓWKA MEDYCZNA POZIOMU 1

kpt. lek. Aleksandra Mateja
34 TRANSFUZJA KRWI NA POLU WALKI

kpt. lek. Aleksandra Majchrzak,
por. lek. Marta Wójtowicz
38 USG W MEDYCYNIE POLA WALKI

TAKTYKA

płk dr hab. inż. Krzysztof Wysocki
44 STANOWISKO DOWODZENIA
W ŚRODOWISKU ZURBANIZOWANYM

Jacek Bilski
60 TAKTYKA EWAKUACJI US ARMED FORCES
I BUNDESWEHRY

mjr Przemysław Portas
66 POKONYWANIE ZAPÓR INŻYNIERYJNYCH

mjr Michał Janiszewski
70 PUŁK PRZECIWPANCERNY
W OBRONIE DYWIZJI

mjr Emil Głowacki
78 ARTYLERIA RAKIETOWA WE WSPARCIU OGNIOWYM

gen. dyw. w st. spocz. pil. dr hab. inż. Leszek Cwojdziński
82 TRANSFORMACJA KONFLIKTÓW ZBROJNYCH

LOGISTYKA

st. chor. sztab. rez. mgr inż. Dariusz Woźniak
85 SPRZĘT Z SYSTEMAMI SAMOZAŁADOWCZYMI

dr hab. Jarosław Brach
94 ELEKTRYFIKACJA JELCZY

dr hab. Jarosław Brach
96 SYSTEM EMS DLA WOJSKA

dr hab. Jarosław Brach
100 CYWILNA REZERWA MOBILIZACYJNA

DOŚWIADCZENIA

mjr dr Mariusz Domżalski
104 ZWOLNIENIE SPOWODOWANE
CZYNNOŚCIAMI FAKTYCZNYMI

mjr dypl. SZRP Michał Curkowicz
107 CYBERPRZESTRZEŃ I JEJ ZNACZENIE

płk w st. spocz. pil. mgr inż. Maciej Kamyk
110 MYŚLIWSKIE SAMOLOTY PRZYSZŁOŚCI

ppłk rez. Jarosław Wiśnicki
114 WOJNA KOGNITYWNA
ppłk rez. Maciej Paul, plut. pchor. Szymon Paul

118 ZŁUDZENIA OPTYCZNE
A SKUTECZNOŚĆ OGNIA

ppłk rez. Maciej Paul, st. szer. pchor. Jakub Paul
124 KARUZELA CZOŁGÓW

Jacek Bilski
128 SYSTEM EWAKUACJI
MEDYCZNEJ W UKRAINIE

NAJLEPSZY ARTYKUŁ

kpt. Paweł Kłyś
136 BEZZAŁOGOWE SYSTEMY POWIETRZNE
NA POLU WALKI

mjr Sebastian Burghardt
144 WARGAMING W WOJSKACH
OBRONY TERYTORIALNEJ

mjr Łukasz Więckiewicz
156 KIEROWANIE OGNIEM
BRYGADY ARTYLERII

TEMAT NUMERU
14 Anna Pawłowska, Łukasz
Zalesiński
Rezerwa na nowo

22 Paulina Ciesielska
Armia ochotników

ARMIA

28 Jakub Zagalski
Widok z kosmosu
Rozmowa z płk. Leszkiem
Paszkowskim, szefem Agencji
Rozpoznania Geoprzestrzennego
i Usług Satelitarnych

34 Łukasz Zalesiński
Iks bez niewiadomych

38 Marcin Ogdowski
Zanim pojadą na wojnę

42 Jakub Zagalski
Grzmoty zamiast Goździków

48 Łukasz Zalesiński
Sonda dla Jastrzębia

52 Marcin Moneta
Liczy się każda sekunda

56 Anita Blinkiewicz
Jeszcze więcej ćwiczeń

59 Justyna Wawrzyńska-Bąk
O działaniu bez wielkich słów

60 Paulina Ciesielska
Pierwsze loty

64 Marta Kaźmierczak
Kobra atakuje

68 Paulina Ciesielska
Szkolenie, które otwiera oczy

72 Jakub Zagalski
Szkoła w mundurze

76 Jakub Zagalski
Gala pełna emocji

PORADY

84 Paulina Glińska
Siła wiedzy

88 Paulina Glińska
Bądź bezpieczny w sieci

92 Anna Pawłowska
„Pająk” nie schodzi z toru

95 Marta Kaźmierczak
Paliwo na start

MILITARIA

96 Jakub Zagalski
Technologia dwa w jednym

100 Przemysław Lis
Sygnał z orbity

102 Krzysztof Wilewski
Nowe życie weterana

106 Tadeusz Wróbel
Jeden dla wszystkich

110 Anita Blinkiewicz
Kontenery do zadań specjalnych

STRATEGIE

114 Tomasz Otłowski
Epicka odpowiedź

120 Robert Sendek
Siła w roju

124 Łukasz Zalesiński
Krym (nie)mityczny

126 Rafał Ciastoń
Pierwsza linia wysp

131 Marek Sarjusz-Wolski
Gra pozorów

HISTORIA

132 Marcin Ogdowski
Moja Karbala

136 Piotr Korczyński
Niech pan wróci za dwadzieścia lat…

140 Robert Sendek
Zbrodnia bez kary

144 Piotr Korczyński
Las pokochałem na całe życie
Rozmowa z płk. Januszem
Sermanowiczem, żołnierzem Armii
Krajowej

148 Rafał Ciastoń
Wojna tankowców

153 Andrzej Fąfara
Wiatr od Czarnobyla

PO SŁUŻBIE

154 Piotr Korczyński
Desant, konie i czołgi…
Rozmowa z prof. Krzysztofem
Zanussim, reżyserem i scenarzystą

166 Piotr Korczyński
Czarny sztylet

Historia w kadrze

JAROSŁAW MALAROWSKI
8 Święto Kawalerii

Kalendarium historyczne

JAROSŁAW GODLEWSKI
10 Rapier kontra szabla. Bitwa
pod Wojniczem 3 października 1655 roku

MIKOŁAJ KUBACKI
12 Bohaterstwo polskich sojuszników
Napoleona. Polacy nad Berezyną
25–29 listopada 1812 roku

ŁUKASZ JĘDRZEJCZAK
14 Jak walczyć z Tatarami? Bitwa
pod Zinkowem 8 grudnia 1516 roku

Od siodła do czołgu

PIOTR KORCZYŃSKI
16 Bez kawalerii wojny się nie wygrywa.
Rozmowa z Dariuszem Nawrotem

TADEUSZ WRÓBEL
24 Sipâhi – konni wojownicy sułtana

ŁUKASZ RADULSKI
30 Ostatnie walki Podlaskiej

Brygady Kawalerii w 1939 roku

ZBIGNIEW CHMIELEWSKI
36 Ułan z Prużany

RADOSŁAW WIŚNIEWSKI
40 Arcelin – cud, który może się
zdarzyć tylko raz

JĘDRZEJ KORBAL
46 Eksperyment OM,
czyli 10 Brygada Kawalerii

PAWEŁ ROZDŻESTWIEŃSKI
52 Kawaleria 1939

PAWEŁ ROZDŻESTWIEŃSKI
58 Mundury kawalerii 1939

PIOTR KORCZYŃSKI
60 Ułani na barykadach

PIOTR KORCZYŃSKI
64 Śmierć szwoleżera

Bonżur
JACEK ŻUREK

29 Koń polski
Bitwy zapomniane

JULIUSZ S. TYM
70 Szarża pod Wólką Węglową

Tradycje oręża

JULIUSZ S. TYM
78 Koń wojskowy – zapomniany
obrońca ojczyzny

Strategie
ANDRZEJ ŁYDKA
84 Ułani tatarscy w obronie Płocka

Lotnictwo

GRZEGORZ ŚLIŻEWSKI
90 Kawalerzysta z Battle of Britain

KATARZYNA OCHABSKA
96 Niezwykły lotnik
biało-czerwonej szachownicy

Z archiwum Wojskowego Biura Historycznego
PRZEMYSŁAW DĄBEK
102 Z Visa w galopie do celu

Zbrodnie na narodzie polskim

ROBERT GAJDA
106 Tęsknota straszna za krajem wolnym

JOANNA MORAWSKA
112 Jeniecka pamięć – zapomniany
palimpsest wojny. Rozmowa z Piotrem
Stankiem

Życiorysy heroiczne

JERZY KIRSZAK
118 „Pieprz”. Płk dypl. Ziemowit
Grabowski – kawalerzysta,
sztabowiec, pancerniak

Historie ocalone

PIOTR KORCZYŃSKI
128 To piekło tkwi we mnie jak cierń…
Rozmowa z Jerzym Leśniakiem

PAWEŁ BOREK
132 Dziki Zachód na wschodzie II RP

JERZY KIRSZAK
138 Porucznik Władysław Malanowski
i jego notatki z kampanii 1939 roku

JACEK ŻUREK
144 Problem greckokatolicki
w „armii Andersa”

Z dziejów chwały

GRZEGORZ WOŁK
148 Sumienie Armii Krajowej

Z dziejów hańby

PAWEŁ SZTAMA
152 Roman Romkowski – „nadminister”
bezpieczeństwa publicznego

Śledztwa historyczne

MAREK RABIEGA
156 Tropem „Franka”

Kawalerowie Virtuti Militari

ANNA DĄBROWSKA
161 Kawaleryjski duch

Motoryzacja

JAN TARCZYŃSKI
162 MOJ 130 na dobre i złe drogi

Z arsenału Muzeum Wojska
Polskiego

MICHAŁ MACKIEWICZ
170 Ludwikówka

Sztandary Wojska Polskiego

JAROSŁAW PYCH
174 Proporce szwadronów przybocznych
Wojska Polskiego II RP

Konstruktorzy broni

PIOTR KOCYAN
177 Niebezpieczne pamiątki

Artefakty z przeszłości

TOMASZ ZAWISTOWSKI
180 Bitwa pod Kaniowem – nieznany
obraz Leonarda Wintorowskiego

Ceremoniał wojskowy

MARIUSZ KUBAREK
183 Morska podróż prezydenta

Klub garnizonowy

ANDRZEJ ŁYDKA
186 „Jak Pon srasz, to Pon nie salutuj”

Kino na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
188 Martwa natura z lancą

Świat filokartystyki

ANDRZEJ WITKOWSKI
192 Kozy przed kariatydami

TEMAT NUMERU - ARTYLERIA

ppłk Sylwester Dolecki
8 JAKIE PLATFORMY BEZZAŁOGOWE
W PODODDZIAŁACH ARTYLERII

ppłk Daniel Rejek
10 WSPÓŁDZIAŁANIE PODODDZIAŁÓW ARTYLERII
Z SYSTEMAMI ROZPOZNAWCZO-UDERZENIOWYMI

kpt. Filip Chudziński
12 UZUPEŁNIANIE AMUNICJI
W PODODDZIAŁACH ARTYLERII

kpt. Artur Kaźmierczak
14 ZABEZPIECZENIE LOGISTYCZNE
PUŁKU PRZECIWPANCERNEGO

por. Patryk Marcinkiewicz
24 PRZYGOTOWANIE BALISTYCZNE
PODODDZIAŁÓW ARTYLERII

ppłk Mariusz Dziedzic
27 WNIOSKI Z SOJUSZNICZYCH ĆWICZEŃ

ppłk Mariusz Dziedzic
29 ROZBUDOWA FORTYFIKACYJNA
REJONÓW MANEWROWANIA ARTYLERII

mjr Łukasz Ratański
32 EWOLUCJA STRUKTUR ORGANIZACYJNYCH
ODDZIAŁÓW I PODODDZIAŁÓW WOJSK
RAKIETOWYCH I ARTYLERII

ppłk Marek Czachor
36 CZY AMUNICJA KRĄŻĄCA WYELIMINUJE
ODWODY PRZECIWPANCERNE?

ppłk Marek Czachor
38 UDZIAŁ ODWODÓW
PRZECIWPANCERNYCH W WALCE

ppłk Grzegorz Lewandowski
41 OCHRONA I OBRONA UGRUPOWANIA BOJOWEGO
PODODDZIAŁÓW ARTYLERII

por. Patryk Dubas
44 WOJSKA RAKIETOWE I ARTYLERIA
W KONFLIKCIE ROSYJSKO-UKRAIŃSKIM

ppłk Jacek Jackowski
48 WSPARCIE OGNIOWE W NATOWSKICH
I NARODOWYCH DOKUMENTACH

WOJSKA OBRONY TERYTORIALNEJ

Joanna Pilas
54 BEZZAŁOGOWE STATKI POWIETRZNE
W DZIAŁANIACH TAKTYCZNYCH

dr Marcin Baranowski
58 PSY W SŁUŻBIE WOT – GRUPA
POSZUKIWAWCZO-RATOWNICZA K9

SZKOLENIE

płk w st. spocz. prof. dr hab. Czesław Jarecki
62 UŻYCIE ARTYLERII W OBSZARACH
ZABUDOWANYCH

mjr dypl. SZRP Maciej Kasjan
74 WYKORZYSTANIE TAKTYCZNYCH
ZGRUPOWAŃ ZADANIOWYCH

Sławomir J. Lipiecki
80 WŁOSKA TARCZA

dr Jacek M. Raubo
92 EUROPEJSKA TOŻSAMOŚĆ OBRONNA

Dagna Biernacka
96 PSY WOJSKOWE W UKRAINIE

dr inż. Marek Dąbrowski
102 NOWE WOZY CHIŃSKICH WOJSK CHEMICZNYCH

Tomasz Kwasek
106 HAUBICA SAMOCHODOWA CAESAR
WSPÓŁCZESNE ARMIE

DOŚWIADCZENIA

płk w st. spocz. Eugeniusz Cieślak
112 SIŁY ZBROJNE RP W NATO

kpt. Bartosz Wojtalewicz
118 WERYFIKACJA KOMPETENCJI

mjr dr Mariusz Domżalski
126 PRZYCZYNY ZWOLNIENIA ŻOŁNIERZA
Z ZAWODOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ

ppłk rez. Jarosław Wiśnicki
131 INFORMACYJNA WOJNA
W UKRAINIE

dr inż. Andrzej Jeziorski
136 POWIETRZNY WYMIAR PROGRAMU
TARCZA WSCHÓD

dr inż. Marek Dąbrowski
140 NOWE RODZAJE MASEK PRZECIWGAZOWYCH
W WYBRANYCH ARMIACH

ppłk mgr inż. Maciej Paul
144 SPOSOBY OCHRONY SPRZĘTU
PRZED ATAKIEM AMUNICJI KRĄŻĄCEJ

ppłk mgr inż. Maciej Paul
148 POTRZEBA MATKĄ… HYBRYDOWYCH
DRONÓW PRZECIWPANCERNYCH

LOGISTYKA

st. chor. sztab. rez. mgr inż. Dariusz Woźniak
152 PRZEDSTAWICIELE SYSTEMU EWAKUACJI
W KONFLIKCIE ROSYJSKO-UKRAIŃSKIM

NAJLEPSZY ARTYKUŁ

kpt. dypl. SZRP Maciej Kudrycki
162 POTRZEBY INFORMACYJNE DYWIZJI W OBRONIE

mjr dypl. SZRP Paweł Bernacik
170 ZMIANY W DZIAŁANIACH WOJSK LĄDOWYCH NA
PRZYKŁADZIE KONFLIKTU UKRAIŃSKO-ROSYJSKIEGO

kpt. dypl. SZRP Przemysław Zaprzelski
174 PRZEDSIĘWZIĘCIA MASKOWANIA
W BATALIONIE POWIETRZNODESANTOWYM

MELDUNEK

14 Tadeusz Wróbel
Nowa ścieżka finansowania
Rozmowa z Magdaleną
Sobkowiak-Czarnecką,
pełnomocniczką rządu ds. SAFE

TEMAT NUMERU

21 Łukasz Zalesiński
Nie pozwala spocząć na laurach

40 Anna Pawłowska
Bezpieczeństwo we wszystkich
domenach

ARMIA

42 Łukasz Zalesiński
Krok przed wrogiem
Rozmowa z gen. broni Piotrem
Błazeuszem, doradcą strategicznym
szefa Sztabu Generalnego WP

48 Marcin Ogdowski
Leopard nie stoi w kolejce

54 Jakub Zagalski
Podwodna służba

59 Paulina Ciesielska
Prosta droga do wojska

62 Łukasz Zalesiński
Nasz jedyny
Rozmowa z kmdr. Robertem
Szymaniukiem, szefem oddziału
ratownictwa w Inspektoracie
Marynarki Wojennej DGRSZ

66 Anita Blinkiewicz
Wycelować, przygotować się, ognia!

69 Paulina Ciesielska
Symulacja, która paraliżuje zmysły

72 Anita Blinkiewicz
Zagrożenie tuż za rogiem

74 Marcin Moneta
Wojna na planszy

78 Anna Pawłowska
Minowanie bez min

80 Łukasz Zalesiński
Patrol z Syriusza

PORADY

86 Paulina Glińska
Medycyna na czas kryzysu

90 Paulina Glińska
Bez paniki

94 Marcin Ogdowski
Zakaz wjazdu

95 Marta Kaźmierczak
Pierwszy krok na wiosnę

96 Jakub Zagalski
Kilometry to nie wszystko

MILITARIA

100 Tadeusz Wróbel
Dylemat Ottawy

104 Krzysztof Wilewski
Kierunek: przyszłość
Rozmowa z Adamem
Leszkiewiczem, prezesem
zarządu Polskiej Grupy
Zbrojeniowej

108 Rafał Ciastoń
Wizja czy fikcja?

110 Przemysław Lis
Bluszcz na poligonie

112 Rafał Ciastoń
Rozwój w cieniu giganta

114 Przemysław Lis
Nowa szansa starego pomysłu

118 Tadeusz Wróbel
Wyścig z czasem

STRATEGIE

126 Robert Sendek
Klucz do przyszłości

130 Tadeusz Wróbel
Wyścig do wnętrza Ziemi
Rozmowa z Przemysławem
Skulskim, ekonomistą

134 Marcin Ogdowski
Mit, który usypia czujność

138 Łukasz Zalesiński
Słowa potrafią mrozić

140 Robert Sendek
Bliski Wschód w ogniu

141 Łukasz Zalesiński
Na arktycznym szlaku

145 Marek Sarjusz-Wolski
Paragraf 22 z gwiazdką

HISTORIA

146 Piotr Korczyński
Między śmiercią a śmiercią
Rozmowa z Piotrem Kawą,
więźniem niemieckich obozów
koncentracyjnych

150 Robert Sendek
O wolną Polskę

152 Ewa Korsak
Początek wielkiej historii

159 Andrzej Fąfara
Grzesznikom wstęp wzbroniony

PO SŁUŻBIE

160 Jakub Zagalski
Muzeum na fali

164 Jacek Szustakowski
Ułamki sekund od medali

172 Piotr Korczyński
Szynel, trencz, budrysówka

Historia w kadrze

JAROSŁAW MALAROWSKI
8 Wyrwani z piekła

Kalendarium historyczne

ŁUKASZ JĘDRZEJCZAK
10 Moskwa zdobywa klucz do serca
ziem litewskich. Kapitulacja Smoleńska
30 lipca 1514 roku

JAROSŁAW GODLEWSKI
12 Bitwa pod Lesienicami. Podstęp
Sobieskiego 24 sierpnia 1675 roku

MIKOŁAJ KUBACKI
14 Suworow przeciw insurekcji. Bitwa
pod Krupczycami 17 września 1794 roku

Na wschód od Zachodu

PIOTR KORCZYŃSKI
16 Polska i Turcja. Od wojen do szacunku
i sympatii. Rozmowa z Piotrem Nykielem

JAROSŁAW GODLEWSKI
24 Orientalizacja armii Rzeczypospolitej
Obojga Narodów w czasach Jana III Sobieskiego

JACEK ŻUREK
29 Ormianie i ormianie

JACEK ŻUREK
32 Wielkie Oblężenie.
Malta Anno Domini 1565

TADEUSZ WRÓBEL
36 Janczarzy – od chwały do upadku

PIOTR KORCZYŃSKI
42 Dawno temu w Chinatown

PIOTR KORCZYŃSKI
48 Konny rajd Fukushimy Yasumasy,
czyli pierwszy Japończyk w Polsce

JAKUB POLIT
52 Zwycięzca w klęsce, czyli wojna
Czang Kaj-szeka

JANUSZ WRÓBEL
58 Pod obcym i własnym sztandarem.
Polscy wojskowi w Chinach 1900–1920

PIOTR KORCZYŃSKI
66 Tratwą z archipelagu Gułag.
Rozmowa ze Stanisławem Słowikiem

Wojenne epizody

DANIEL WOLBORSKI
76 Orlęta Pęcickie ‘44

ANDRZEJ ZAWISTOWSKI
80 Sienkiewiczowski batalion
w Powstaniu Warszawskim

ROBERT GAJDA
82 „Mimo ogromnej przewagi wroga”.
Bój pod Jaksicami 5 sierpnia 1944 roku

Klub garnizonowy

ANDRZEJ ŁYDKA
81 Garnizonowe przywary na froncie

Zbrodnie na narodzie polskim

JOANNA MORAWSKA
88 Nierozliczona zbrodnia. Masakra
w więzieniu mokotowskim.
Rozmowa z Barbarą Świtalską-Starzeńską

Lotnictwo

GRZEGORZ ŚLIŻEWSKI
92 Skrzydlaci karpatczycy

KRZYSZTOF MARCHLEWICZ
100 Polskie dywizjony na front chiński

Historie ocalone

TOMASZ PLASKOTA
72 „Nie strzela się w plecy!”. Krwawa
bałkańska epopeja polskiego czetnika

PRZEMYSŁAW JASKÓŁOWSKI
96 Ochrona VIP podczas wojny
1939–1943

PIOTR KORCZYŃSKI
105 Kamień z szańca. Historia
zapomnianego karpatczyka

JERZY KIRSZAK
110 Pan na Inferno – płk dypl. Aleksander Jedziniak

Skarby Muzeum Sił Powietrznych

MARCIN KALBARCZYK
114 MiG-23 w lotnictwie polskim

Wojna i sztuka

WOJCIECH GROBELSKI
118 Adam Kowalski – autor
„Pieśni artylerii przeciwlotniczej”

Strategie

ANDRZEJ ŁYDKA
122 W obronie Tobruku, Grobowca

Z archiwum Wojskowego
Biura Historycznego

PRZEMYSŁAW DĄBEK
130 Gołębie z orłem na skrzydle

Życiorysy heroiczne

JERZY KIRSZAK
132 Kawalerzysta, oficer wywiadu,
pisarz, obieżyświat. Generał Jerzy Grobicki

Kawalerowie Virtuti Militari

ANNA DĄBROWSKA
141 Tatarski kawalerzysta

Motoryzacja

JAN TARCZYŃSKI
142 Ford a sprawa polska, część 2

Z arsenału Muzeum Wojska Polskiego

MICHAŁ MACKIEWICZ
152 Karabiny z Kraju Kwitnącej Wiśni

Sztandary Wojska Polskiego

JAROSŁAW PYCH
156 Chorągwie tureckie w polskich rękach

Artefakty z przeszłości

TOMASZ ZAWISTOWSKI
158 Orzeł Biały ze strajku szkolnego
1905 roku

Konstruktorzy broni

PIOTR KOCYAN
162 Ostatni taki samolot

Ceremoniał wojskowy

MARIUSZ KUBAREK
165 Pogrzeb rekruta

Kino na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
167 Tło

85. rocznica wybuchu II wojny światowej

MICHAŁ MACKIEWICZ
168 Biliśmy się o wszystko

Świat filokartystyki

ANDRZEJ WITKOWSKI
184 Z perspektywy piaskownicy

TEMAT NUMERU - UZYSKAĆ INFORMACJE O PRZECIWNIKU

mjr dr Tomasz Gołębiewski
8 INTELLIGENCE DEBRIEFING –
EFEKTYWNY MODEL WYPYTYWANIA

ppłk Ireneusz Podhajny
18 WSPÓŁDZIAŁANIE SZTABOWEJ KOMÓRKI
ROZPOZNANIA Z ZESPOŁAMI STANOWISKA DOWODZENIA

ppłk Mariusz Woźniak
22 ROZPOZNANIE OBRAZOWE
WE WSPARCIU OPERACJI

mjr dypl. SZRP Michał Dobrogoszcz
26 BEZZAŁOGOWE SYSTEMY POWIETRZNE
W ROZPOZNANIU

Kamila Matela
30 KLUCZ DO BUDOWY PRZEWAGI INFORMACYJNEJ,
ROZPOZNAWCZEJ I WYWIADOWCZEJ

NUP 2x35

ppłk rez. Jarosław Wiśnicki
35 ANALYSIS OF THE IMPACT OF INFORMATION
ON ARMED CONFLICTS IN THE CONTEXT
OF THE FOURTH POWER

OBRONA TERYTORIALNA

dr Robert Wódkiewicz
43 TERYTORIALSI
W ZARZĄDZANIU KRYZYSOWYM

SZKOLENIE

mjr dr Adrian Golonka, mjr mgr Andrzej Niedźwiecki
48 KONKURS O TYTUŁ MISTRZA OGNIA
ARTYLERYJSKIEGO WOJSK LĄDOWYCH 2023

mjr dypl. SZRP Szymon Witka
66 PROWADZENIE DZIAŁAŃ NA POŁĄCZENIE

dr Sławomir Jan Maksymowicz
70 NIESZABLONOWOŚĆ DZIAŁANIA
W BITWACH MORSKICH STAROŻYTNOŚCI

NAJLEPSZY ARTYKUŁ

mjr dypl. SZRP Mateusz Trochimiuk
76 ROZPOZNANIE GEOPRZESTRZENNE
W ROZPOZNAWCZYM PRZYGOTOWANIU
ŚRODOWISKA OPERACYJNEGO

mjr dypl. SZRP Krzysztof Wieczorek
84 DZIAŁANIA PODODDZIAŁÓW
POWIETRZNODESANTOWYCH
W UGRUPOWANIU PRZECIWNIKA

mjr dypl. SZRP Paweł Szpiega
90 POLSKIE ORGANY CYBERBEZPIECZEŃSTWA
ORAZ WYBRANYCH PAŃSTW SOJUSZNICZYCH

LOGISTYKA

st. chor. sztab. rez. mgr Dariusz Woźniak
98 PODWOZIA GĄSIENICOWE I KOŁOWE JAKO
NOŚNIKI SYSTEMÓW PRZECIWLOTNICZYCH

dr inż. Marek Dąbrowski
108 REAKTORY NOWEJ GENERACJI

mjr dypl. SZRP Roman Wójcik
111 WSPARCIE LOGISTYCZNE US ARMY
W WALKACH W TERENIE ZURBANIZOWANYM

WSPÓŁCZESNE ARMIE

płk dypl. rez. nawig. Józef M. Brzezina
118 SYSTEMY BEZZAŁOGOWE –
PERSPEKTYWY ROZWOJU

płk dypl. rez. nawig. Józef M. Brzezina
122 BEZZAŁOGOWE INNOWACJE
W REGIONIE AZJI I PACYFIKU

Tomasz Kwasek
126 GLOBAL HAWK – CIĄGŁE
ROZPOZNANIE OPERACYJNE

ppłk mgr inż. Maciej Paul
134 NOWY MODUŁ BOJOWY PIECHOTY MORSKIEJ
FEDERACJI ROSYJSKIEJ

kpt. dr Marcin Miszczuk
136 NATOWSKI PROGRAM NUCLEAR SHARING

Jacek Bilski
140 AMERYKAŃSKI WZORZEC

dr Jacek M. Raubo
150 NA PIERWSZEJ LINII

dr Robert Czulda
155 NADDNIESTRZE – NIEROZWIĄZANY
PROBLEM BEZPIECZEŃSTWA

DOŚWIADCZENIA

płk rez. dr inż. Jacek Krawczyk
160 NAZIEMNE ŹRÓDŁA ZASILANIA
STATKÓW POWIETRZNYCH

ppłk mgr inż. Maciej Paul, szer. pchor. Szymon Paul
164 CZOŁG KONTRA PIECHOTA

kmdr rez. dr inż. Stanisław Skrzyński
168 WSPÓŁCZESNY SPRZĘT ODDECHOWY NURKÓW –
WYZWANIA I OGRANICZENIA

TEMAT NUMERU

14 Robert Sendek
Klucz do przyszłości

22 Łukasz Zalesiński
Wojna wielkich liczb

ARMIA

26 Jakub Zagalski
Wojsko buduje drony

32 Magdalena Kowalska-Sendek
Kiedy marzenia stają się
rzeczywistością

36 Marcin Ogdowski
Torami po horyzont

40 Marcin Ogdowski
Desant nad Tokio

44 Łukasz Zalesiński
Postrach czołgów

48 Paulina Ciesielska
Patrol w siodle

52 Przemysław Lis
Pomysł na ferie

56 Anna Pawłowska
Przemyślany każdy ruch

PORADY

62 Paulina Glińska
Czas na oświadczenia
majątkowe

65 Paulina Glińska
Uwaga, zagrożenie

70 Jakub Zagalski
Determinacja na planszy

73 Marta Kaźmierczak
Zima to nie wymówka

MILITARIA

74 Tadeusz Wróbel
Skandynawowie w natarciu

80 Krzysztof Wilewski
Nieśmiertelne kolosy

84 Rafał Ciastoń
Powrót pancernika

89 Anita Blinkiewicz
Fafik na służbie

90 Przemysław Lis
Do pływania pod lodem

STRATEGIE

94 Łukasz Zalesiński
Gorąco wśród lodu

100 Tadeusz Wróbel
Północny bastion

102 Tomasz Otłowski
Rebelia utopiona
w morzu krwi

106 Marcin Ogdowski
Życie pod ostrzałem

112 Marcin Ogdowski
Laboratorium obrony państwa
Rozmowa z Piotrem Łukasiewiczem,
chargé d’affaires RP w Ukrainie

117 Tadeusz Wróbel
Początek większej gry

120 Łukasz Zalesiński
Rosja znowu blefuje

122 Marek Sarjusz-Wolski
Długi pocałunek Breżniewa

HISTORIA

126 Łukasz Zalesiński
Inżynier Kościuszko ratuje Amerykę

130 Piotr Korczyński
Chciałem być na pierwszej linii
Rozmowa z ppłk. Jakubem Nowakiem,
żołnierzem Batalionu „Zośka”

134 Łukasz Zalesiński
Monroe wiecznie żywy

143 Andrzej Fąfara
O sto mostów za daleko

PO SŁUŻBIE

144 Jakub Zagalski
Co jest waszym Westerplatte?

150 Anna Pawłowska
Wojskowa orkiestra

154 Anna Pawłowska
Rozwinęła skrzydła

158 Marcin Moneta
Duch rywalizacji

166 Piotr Korczyński
Mistrzowie kierownicy
w rogatywkach

Historia w kadrze

JAROSŁAW MALAROWSKI
8 Kanarkowe dziewczyny

Kalendarium historyczne

ŁUKASZ JĘDRZEJCZAK
10 Bitwa pod Stolcem 24 kwietnia
1277 roku.
Wojna o spadek między śląskimi Piastami

MIKOŁAJ KUBACKI
12 Bitwa pod Albuerą 16 maja
1811 roku.
Męstwo ułanów nadwiślańskich

JAROSŁAW GODLEWSKI
14 Bitwa pod Batohem 1–2 czerwca
1652 roku. Logistyczno-dowódcza
katastrofa

Korzenie wojny

PIOTR KORCZYŃSKI
16 Tylko instynkt

PIOTR KORCZYŃSKI
20 Dał nam przykład Bonaparte…
jak się organizować mamy.
Rozmowa z Mariuszem Klareckim

JAN BŁACHNIO
30 Maszerując na żołądkach w ck armii

ŁUKASZ ZALESIŃSKI
40 Ludzie bez twarzy

FRANCISZEK IDKOWIAK
46 Zabezpieczenie techniczne
1 Pułku Czołgów w 1920 roku

TOMASZ PODGÓRSKI
50 Odyseja 20 Pułku Piechoty

JACEK JĘDRYSIAK
60 Wykorzystanie kolei w wojnach
o zjednoczenie Niemiec

ANDRZEJ ŁYDKA
64 Intendentura strzelców
oraz I Brygady Legionów Polskich

RADOSŁAW WIŚNIEWSKI
70 Karabin Simo

JACEK ŻUREK
76 Duszpasterstwo polowe katolickiej
mniejszości

ROBERT SENDEK
102 Szpital u „Troski”

Marynarka wojenna

MARIUSZ BOROWIAK
56 Tajna misja polskiego okrętu

Historie ocalone

DANIEL KOREŚ
26 Portret zbiorowy szefów WBH
1922–1939

PIOTR KORCZYŃSKI
34 Z piekła tam i z powrotem.
Rozmowa z Romualdem Hajdukiewiczem

TOMASZ MUCHA
90 Nie wierzę panu, mister Karski!
Dlaczego Zachód nie uznał świadectwa
polskiego emisariusza o zagładzie

GRZEGORZ SZTOLER
98 Jak Niemcy do indyjskiej legii
Ślązaka zaciągnęli

Wojenne epizody

MACIEJ A. PIEŃKOWSKI
82 Dopaść bolszewików. Pościg 8 Dywizji
Piechoty do granicy pruskiej

PRZEMYSŁAW BENKEN
86 „Piechota nieprzyjaciela broniła się
zacięcie i twardo”

Hiszpańskie tematy

JACEK ŻUREK
106 Burza 1588

Lotnictwo

GRZEGORZ ŚLIŻEWSKI
112 Sojusznicze konflikty

ROBERT GRETZYNGIER
118 Loty nad sercem Afryki

Skarby Muzeum Sił Powietrznych

ROMAN KOZŁOWSKI
125 Sztandar z dwiema patronkami

Armia w PRL

ROBERT GAJDA
127 Praska wiosna, warszawski chłód

Z archiwum Wojskowego
Biura Historycznego

MARCIN ARBUZ
132 Czarne koguty nad Normandią

Życiorysy heroiczne

JERZY KIRSZAK
138 Kwatermistrz o bojowym sercu

Z dziejów chwały

GRZEGORZ WOŁK
146 Łącznik z tradycjami Armii Krajowej

Z dziejów hańby

PAWEŁ SZTAMA
150 Komunistyczny egzekutor „Kucyk”
Kawalerowie Virtuti Militari

ANNA DĄBROWSKA
155 Lekarz w mundurze

Motoryzacja

JAN TARCZYŃSKI
156 Ford a sprawa polska, część 1
Z arsenału Muzeum Wojska Polskiego

MICHAŁ MACKIEWICZ
164 Winchester dla kowboja i sołdata

Sztandary Wojska Polskiego

JAROSŁAW PYCH
168 Sztandar logistyków

Konstruktorzy broni

PIOTR KOCYAN
170 Zasilanie

Klub garnizonowy

ANDRZEJ ŁYDKA
173 Reluton

Ceremoniał wojskowy

MARIUSZ KUBAREK
174 Święto Morza

Kino na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
179 16 milionów za linią frontu
Świat filokartystyki

ANDRZEJ WITKOWSKI
184 Bomba w górę!

Temat numeru - Wsparcie inżynieryjne

ppłk mgr inż. Piotr Pytel
8 NOWE ZDOLNOŚCI WOJSK INŻYNIERYJNYCH

ppłk mgr inż. Mariusz Dobruchowski,
ppor. Izabela Dąbrowska
11 INNOWACYJNE TECHNOLOGIE
W MASKOWANIU BEZPOŚREDNIM

ppłk dr Damian Zalewski
16 STANDARDY ROZMINOWANIA TERENU

mjr Łukasz Doliński
20 WYZWANIA W ROZMINOWYWANIU
NA PRZYKŁADZIE KONFLIKTU W UKRAINIE

ppor. Karol Binkowski
26 ELEMENT SYSTEMU
WSPARCIA INŻYNIERYJNEGO

płk Andrzej Oleksa
28 NOWE TRENDY W ZARZĄDZANIU
ZDOLNOŚCIAMI OBRONNYMI NATO

NUP 2X35

ppłk Grzegorz Kielar
32 KAMPANIA DARDANELSKA – NAJWIĘKSZA
OPERACJA DESANTOWA I WOJNY ŚWIATOWEJ

OBRONA TERYTORIALNA

ppłk mgr inż. Maciej Paul
42 EKONOMICZNY WYMIAR
WOJSK OBRONY TERYTORIALNEJ

ppłk mgr inż. Maciej Paul
44 WOJSKA OBRONY TERYTORIALNEJ
A OSŁONA STRATEGICZNA PAŃSTWA

SZKOLENIE

ppłk rez. dr inż. Dariusz Szkołuda
50 KONTROFENSYWA – WCZORAJ I DZIŚ

ppłk dr inż. Michał Kalisiak
55 SZTUKA OSIĄGANIA ZWYCIĘSTWA

por. Paweł Arciszewski
60 ROZPOZNANIE SKAŻEŃ NA MIARĘ XXI WIEKU

por. mgr inż. Patryk Niksa
66 ZASTOSOWANIE SIECI 5G W SIŁACH ZBROJNYCH

ppor. Agata Guziel
78 ZASADA HUMANITARYZMU
W MIĘDZYNARODOWYM PRAWIE HUMANITARNYM

NAJLEPSZY ARTYKUŁ

mjr dypl. SZRP Radosław Osiński
82 BEZZAŁOGOWE SYSTEMY POWIETRZNE –
KIERUNKI ROZWOJU

mjr dypl. SZRP Jan Gołąbek
88 WOJSKA POWIETRZNODESANTOWE
USA I FEDERACJI ROSYJSKIEJ

mjr dypl. SZRP Miłosz Janik
94 CHARAKTERYSTYKA DZIAŁAŃ NIEREGULARNYCH

mjr dypl. SZRP Piotr Gierulski
102 BATALION PIECHOTY ZMOTORYZOWANEJ
W TERENIE ZURBANIZOWANYM

LOGISTYKA

108 PODWOZIA GĄSIENICOWE JAKO NOŚNIKI
SYSTEMÓW ARTYLERYJSKO-RAKIETOWYCH

kpt. mgr inż. Mateusz Parda
116 OUTSOURCING W ZABEZPIECZENIU
LOGISTYCZNYM POLSKICH
KONTYNGENTÓW WOJSKOWYCH

WSPÓŁCZESNE ARMIE

kmdr por. rez. Grzegorz Kolański
120 CZOŁGI DZISIAJ I JUTRO

kpt. dr Marcin Miszczuk
128 BROŃ HIPERSONICZNA – PODEJŚCIE ROSYJSKIE

ppłk mgr inż. Maciej Paul
133 STARCIE PANCERNYCH TYTANÓW

ppłk mgr inż. Maciej Paul, szer. pchor. Szymon Paul
138 UKRAIŃSKA HYBRYDA

Jacek Bilski
140 PANZERHAUBITZE 2000 – NOWA JAKOŚĆ

dr Jacek Raubo
152 MORZE CZERWONE W OGNIU

dr Robert Czulda
156 WĄSKIE GARDŁO TRANSPORTU MORSKIEGO –
MORZE POŁUDNIOWOCHIŃSKIE

DOŚWIADCZENIA

gen. dyw. w st. spocz. pil. dr hab. inż. Leszek Cwojdziński
162 CYBERBEZPIECZEŃSTWO SYSTEMÓW UZBROJENIA
SIŁ POWIETRZNYCH STANÓW ZJEDNOCZONYCH

płk dypl. rez. nawig. Józef M. Brzezina
168 SPOSÓB NA REKRUTACJĘ PERSONELU
DLA SIŁ POWIETRZNYCH

mjr dypl. SZRP Robert Kuczkowski
172 ZADANIA ROSYJSKICH WOJSK INŻYNIERYJNYCH
W CZASIE KONFLIKTU W UKRAINIE

DOSTĘPNE TAKŻE W FORMACIE E-PUB

TEMAT NUMERU
12 Marcin Ogdowski, Łukasz Zalesiński
Przeżyj to sam

24 Anna Pawłowska
Potencjał cywilów

26 Marcin Moneta, Marcin Ogdowski,
Łukasz Zalesiński
Postaw na wiedzę

ARMIA

28 Magdalena Kowalska-Sendek
Medyczny impas
Rozmowa z gen. broni Grzegorzem
Gielerakiem, dyrektorem Wojskowego
Instytutu Medycznego – Państwowego
Instytutu Badawczego

34 Łukasz Zalesiński
Wyjście z pudełka

38 Jakub Zagalski
Czekamy na F-35

42 Łukasz Zalesiński
Polska kosmiczna

46 Anita Blinkiewicz
Atak, atak, atak!

50 Tadeusz Wróbel
Inwestycje w obronę terytorialną

54 Przemysław Lis
Siły połączone

58 Jakub Zagalski
Sokół na ratunek

62 Magdalena Kowalska-Sendek
Słowa mają znaczenie
Rozmowa z płk. Jakubem Blockiem,
cz.p.o. dyrektorem Departamentu
Komunikacji i Promocji MON-u

PORADY

66 Paulina Glińska
Krok po kroku przez kwalifikację

68 Paulina Glińska
Poznaj znaczenie państwowych alertów

72 Anna Pawłowska
Jest w swoim żywiole

MILITARIA

76 Krzysztof Wilewski
Przełomy Wisły

80 Tadeusz Wróbel
Od hełmów po buty

82 Marcin Ogdowski
Pod nową czaszą

STRATEGIE

88 Tadeusz Wróbel
Partnerstwo daje siłę
Rozmowa z Bartoszem Chmielewskim,
specjalistą od państw bałtyckich

93 Jakub Zagalski
Litwa daje przykład

96 Łukasz Zalesiński
Strategia dla Ameryki,
wyzwanie dla Europy

100 Tomasz Otłowski
Kruche podstawy nowego ładu

104 Robert Sendek
Z wojskiem, lecz bez swojej armii

108 Łukasz Zalesiński
Stempel na zachodniej półkuli

110 Rafał Ciastoń
Dozbrajanie Południa

114 Łukasz Zalesiński
Współczesna wieś Potiomkina

116 Robert Sendek
Linia frontu

120 Marek Sarjusz-Wolski
Czerwony plan

HISTORIA

124 Marcin Ogdowski
Skradziona przyszłość
Rozmowa z dr Aliną Bartnicką,
badaczką nazizmu

128 Anna Pawłowska
Z czym do powstania?

132 Piotr Korczyński
Najważniejsze to przeżyć
Rozmowa z mjr. Bolesławem
Danielkiewiczem, partyzantem Armii
Krajowej, żołnierzem Wojska Polskiego

139 Andrzej Fąfara
Tajni i popularni

PO SŁUŻBIE

140 Jakub Zagalski
Ekstremalnie ważny cel

144 Paulina Ciesielska
Trzeba iść za marzeniami
Rozmowa z kpt. Ewą Wesołowską,
żołnierzem Ośrodka Szkolenia
Wysokościowo-Ratowniczego
i Spadochronowego

148 Anna Pawłowska
Księżniczka w myśliwcu

158 Piotr Korczyński
Stare wąsy

Historia w kadrze

JAROSŁAW MALAROWSKI
8 U wrót Cassino

Kalendarium historyczne

ŁUKASZ JĘDRZEJCZAK
10 Bitwa pod Zasławiem 25 stycznia 1491 roku

JAROSŁAW GODLEWSKI
12 Bitwa pod Górznem 12 lutego 1629 roku

MIKOŁAJ KUBACKI
14 Bitwa pod Arcis-sur-Aube
20–21 marca 1814 roku

Łyk historii

PIOTR KORCZYŃSKI, ROBERT SENDEK
16 Piasek czy skała? Dzieje polskich
sojuszów wojskowych.
Rozmowa z Markiem Kornatem,
Jakubem Politem i Juliuszem S. Tymem

ANNA MARIA DYNER
38 Strategiczna rywalizacja.
Związek Sowiecki/ Rosja a NATO

Hiszpańskie tematy

PIOTR KORCZYŃSKI
42 Hiszpański palimpsest.
Rozmowa z Marcinem Mleczakiem

PIOTR KORCZYŃSKI
50 Rękopis spalony w Saragossie

JACEK ŻUREK
56 Przed burzą

MACIEJ A. PIEŃKOWSKI
64 Wielka Armada na Bałtyku?

MAGDALENA KRZYŻOSTANIAK
68 Przyjaźń w czasie wojny

JAKUB POLIT
74 Byk i lew, czyli hiszpańsko-brytyjska
światowa corrida

WOJCIECH KRAJEWSKI
80 Kapitan Franciszek Młokosiewicz
i obrona Fuengiroli

MARCIN MLECZAK
86 Polska i Hiszpania w II wojnie
światowej

TADEUSZ WRÓBEL
90 Zapomniana Legia Cudzoziemska

ROBERT SENDEK
94 Pechowy lot

BARTOSZ KACZOROWSKI
100 Sprawa katyńska à la española

JAN STANISŁAW CIECHANOWSKI
104 Nikt tak jak Polacy wolności
nie kocha

ANDRZEJ ŁYDKA
148 Los infiernos picadores

Historie ocalone

JACEK JĘDRYSIAK
110 Pruski generał z Legii Nadwiślańskiej.
Skomplikowane losy Heinricha Augusta
von Brandta

PIOTR KORCZYŃSKI
114 Witos i spadochroniarze

PIOTR KORCZYŃSKI
118 Fart w piekle. Rozmowa
ze Stanisławem Marciniukiem

Lotnictwo

GRZEGORZ ŚLIŻEWSKI
123 Szachownice nie dotarły
nad Finlandię

WOJCIECH KRAJEWSKI
129 Jeńcy wzięci w bitwie o Anglię

STEFAN RAFIŃSKI
136 Latanie miał we krwi

Kawalerowie Virtuti Militari

ANNA DĄBROWSKA
139 Bohaterski franciszkanin

Strategie

JULIUSZ S. TYM
140 Szarża, której nie było

Z archiwum Wojskowego
Biura Historycznego

PRZEMYSŁAW DĄBEK
154 Hiszpański epizod

Zbrodnie na narodzie polskim

WOJCIECH WICHERT
156 Twórca niemieckich obozów śmierci

Życiorysy heroiczne

JERZY KIRSZAK
160 Oficer zapomniany. Pułkownik
Wacław Kamionko

Motoryzacja

JAN TARCZYŃSKI
170 Pojazdy naziemnej obsługi
polskiego lotnictwa, cz. 2

Z arsenału Muzeum Wojska
Polskiego

MICHAŁ MACKIEWICZ
174 Trofea z Hiszpanii

Sztandary Wojska Polskiego

JAROSŁAW PYCH
178 Sztandary XIII Brygady
Międzynarodowej

Konstruktorzy broni

PIOTR KOCYAN
180 Swobodnie

Ceremoniał wojskowy

MARIUSZ KUBAREK
183 Podejmowanie zagranicznych gości

Klub garnizonowy

ANDRZEJ ŁYDKA
186 Kwatera główna

Kino na wojnie

PIOTR KORCZYŃSKI
191 Rewolwerowcy kontra
generalissimus

Świat filokartystyki

ANDRZEJ WITKOWSKI
192 Jedna kostka nie tuczy

TEMAT NUMERU - SIŁY POWIETRZNE

gen. bryg. pil. dr inż. Krzysztof Cur,
płk dr inż. Andrzej Truskowski
8 NOWA ERA W SIŁACH POWIETRZNYCH

ppor. pil. mgr inż. Jakub Kromer,
płk dr inż. Andrzej Truskowski
15 SAMOLOT FA-50 A EFEKTYWNOŚĆ TAKTYCZNA

ppor. pil. mgr inż. Andrzej Gonet,
płk dr inż. Andrzej Truskowski
26 AW149 W SIŁACH ZBROJNYCH

mjr dr Michał Breszka,
płk rez. dr n. med. Krzysztof Kowalczuk
34 WIRÓWKA PRZECIĄŻENIOWA PRZEPUSTKĄ DO LOTNICTWA

mjr dr Michał Breszka,
dr Aleksandra Stanek-Klepuszewska
38 WPŁYW ĆWICZEŃ FIZYCZNYCH NA ODCINEK SZYJNY KRĘGOSŁUPA

płk rez. dr hab. prof. LAW Tadeusz Compa,
płk rez. dr inż. Adam Rurak
42 SYSTEM POSZUKIWANIA I RATOWNICTWA LOTNICZEGO

dr inż. Andrzej Jeziorski
50 ZARYS KONCEPCJI RADIOLOKACYJNEGO ZABEZPIECZANIA OBSZARU KRAJU

płk dr inż. Andrzej Truskowski,
kpt. mgr inż. Arkadiusz Arciuch
55 TB2 BAYRAKTAR – NOWA JAKOŚĆ SIŁ ZBROJNYCH

NUP 2X35

płk Grzegorz Kielar
62 WOJNA IRACKO-IRAŃSKA 1980–1988

OBRONA TERYTORIALNA

płk dr Kamil Mosiński
69 ROLA PODODDZIAŁÓW OT W ZAPEWNIANIU
SPRAWNOŚCI PRZEMIESZCZANIA WOJSK

kpt. Mateusz Szymański
72 PLATFORMY BEZZAŁOGOWE W ODDZIAŁACH
OBRONY TERYTORIALNEJ

płk dr Kamil Mosiński
75 WNIOSKI DLA WOT Z UKRAIŃSKIEGO KONFLIKTU

SZKOLENIE

ppłk mgr Marcin Konieczny
80 MISSION COMMAND – WARUNEK
SKUTECZNOŚCI W WALCE

dr hab. prof. ASzWoj Agnieszka Szczygielska
87 OPERACJE WIELODOMENOWE – UJĘCIE TEORETYCZNE

NAJLEPSZY ARTYKUŁ

mjr dypl. SZRP Kamil Matuszczyk
94 O MANEWRZE OSKRZYDLENIA

mjr dypl. SZRP Marcin Mielguj
99 ROLA SZTABOWEJ KOMÓRKI OBRONY
PRZECIWLOTNICZEJ W PROCESIE DOWODZENIA

mjr dypl. SZRP Krzysztof Perugiewicz
108 PLANOWANIE REKONESANSU W DYWIZJONIE
RAKIETOWYM OBRONY POWIETRZNEJ

LOGISTYKA

st. chor. sztab. rez. mgr Dariusz Woźniak
112 PODWOZIA KOŁOWE JAKO NOŚNIKI
SYSTEMÓW ARTYLERYJSKICH I RAKIETOWYCH

WSPÓŁCZESNE ARMIE

płk dypl. rez. nawig. Józef M. Brzezina
122 NIE TYLKO BAYRAKTAR TB2

ppłk mgr inż. Maciej Paul
127 CHONMA-216, CZYLI PÓŁNOCNOKOREAŃSKA
PRÓBA MODERNIZACJI CZOŁGU PODSTAWOWEGO

mgr Jacek Bilski
130 SAMOBIEŻNA HAUBICA K9 – DROGA DO SUKCESU

ppłk mgr inż. Maciej Paul
135 CO SIĘ STAŁO Z CZOŁGAMI T-64?

DOŚWIADCZENIA

dr Hanna Dzido
138 BEZPIECZEŃSTWO CYBERNETYCZNE
W LOTNICTWIE CYWILNYM

gen. dyw. w st. spocz. pil. dr hab. inż. Leszek Cwojdziński
146 SAMOLOTY W SYSTEMIE RATOWNICTWA
GAŚNICZEGO UNII EUROPEJSKIEJ

gen. dyw. w st. spocz. Jerzy Michałowski
150 CZAS NA BEZZAŁOGOWE POJAZDY LĄDOWE

„GROM. Jest taka siła” to album, który powstał z okazji 35-lecia elitarnej jednostki Wojsk Specjalnych.

 Tytuł nawiązuje do wypowiedzi płk. rez. Piotra Gąstała, jednego z dowódców GROM-u, który kiedyś stwierdził: „Obywatel polski powinien mieć świadomość tego, że gdy znajdzie się w przypadku zagrożenia życia, jest w Polsce siła, która się o niego upomni”.

Zebrane w albumie obrazy są wyjątkowe, bo jednostki specjalne, takie jak GROM, niechętnie dopuszczają blisko fotoreporterów.
Wymaga to nie tylko zgody dowództwa, lecz także zaufania ze strony samych operatorów. – Kiedy pierwszy raz zagadnąłem w tej sprawie rzecznika prasowego, powiedział mi, że zajmie nam to… 10 lat.
Fotografuję żołnierzy już od dziewięciu, więc można powiedzieć, że powoli zbliżam się do zakończenia okresu próbnego – żartuje Michał Niwicz.
Nie ukrywa, że praca fotoreportera dokumentującego działania jednostki specjalnej jest trudna. Obowiązuje zasada: najważniejsi są żołnierze i ich zadania, a nie dobre ujęcie. Mimo to znakomitych ujęć nie brakuje.

Edycja limitowana.
Do albumu dołączamy certyfikat z autografem autora.

płk Paweł Bielec
Wpływ geopolitycznego położenia Polski na rozbudowę jej potencjału
odstraszania militarnego .................................................................................................................. 13
płk mgr inż. Mariusz Sobiesiak
Analiza czynnikowa w procesie planowania operacyjnego – nowe podejście
do złożonych środowisk bezpieczeństwa ................................................................................. 45
kmdr por. mgr inż. Daniel Krefft
Funkcje połączone ..................................................................................................................................... 65
prof. dr hab. inż. Piotr Dela
Wybrane aspekty cyberbezpieczeństwa .................................................................................. 99
mgr Olga Nozdryn-Płotnicka
Nowe technologie a wojny przyszłości ...................................................................................... 121
lic. Ewelina Sokolnicka, lic. Aleksandra Omiotek
Wojna kognitywna – emocjonalne aspekty współczesnej propagandy ......................... 131
mgr Janusz Leżoń, mgr inż. Julian Traciak
W kierunku efektywnego zarządzania kryzysowego .......................................................... 145
dr hab. Adam Radomyski, ppłk dr Daniel Michalski,
mjr dypl. SZRP mgr inż. Paweł Pacek
Ocena szkolenia strzelców przenośnych rakietowych zestawów przeciwlotniczych
z wykorzystaniem symulatora VR-MANPADS na podstawie wyników
badań pilotażowych ......................................................................................................................... 159
dr Rafał Piotr Depczyński
Prawo wojenne w konfliktach hybrydowych – aspekt aksjologiczny ............................ 177
mgr inż. Paweł Owczarczyk
Kluczowe czynniki sukcesu wojny sześciodniowej i ich implikacje
dla współczesnej teorii sztuki wojennej .................................................................................... 191
LtCol Kamil Szynkowski, MA
Artificial Intelligence in Battlefield Command and Control Systems ............................ 209
Józef Kozłowski, PhD; Piotr Okulski, MA
New Ideas and Technologies for Strategic Intelligence Analysis .................................... 223
dr Dolores Gracja Piwek
Podsumowanie sympozjum naukowego nt. Bilans implementacji inicjatywy
jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej .................................................................... 239
* * *
Wskazówki redakcyjno-techniczne dotyczące przygotowania prac
do opublikowania w „Kwartalniku Bellona” ............................................................................. 241

ppłk dr Mariusz Urbanek
Wnioski i doświadczenia z działań obronnych w konflikcie rosyjsko-ukraińskim ....... 13

prof. dr Jurij Dziubenko, dr Wołodymyr Makarow, dr Wołodymyr Rieznik
Powietrzny wymiar konfliktu rosyjsko-ukraińskiego. Kontekst strategiczny,
operacyjny i taktyczny ........................................................................................................................ 31

dr Pawło Openko, dr Jewhen Własenko
Wojska obrony przeciwlotniczej w konflikcie rosyjsko-ukraińskim (2022–2024) ......... 53

dr Serhij Krawczenko
Obrona przeciwlotnicza zgrupowań lądowych na podstawie doświadczeń
z konfliktu rosyjsko-ukraińskiego ................................................................................................. 65

ppłk dypl. SZRP dr Adrian Napora
Wybrane problemy działań taktycznych Sił Zbrojnych Ukrainy
na szczeblu brygady .......................................................................................................................... 83

mgr inż. Karolina Sulima-Jabłońska
Sztuczna inteligencja w satelitarnym rozpoznaniu obrazowym ...................................... 99

dr hab. Zbigniew Modrzejewski, mgr Daniel Baranowski
Zastosowanie bezzałogowych statków powietrznych
w atakach cybernetycznych .......................................................................................................... 113

płk dr Tomasz Gergelewicz
Projekt edukacyjno-obronny „Edukacja z wojskiem” jako element budowania
odporności społecznej dzieci i młodzieży na zagrożenia ................................................... 137

dr Łukasz Mikołajczyk
Ewakuacja osób niepełnosprawnych ruchowo w wypadku pożaru
i innych zagrożeń ............................................................................................................................... 155

Col (Res) Przemysław Paździorek, PhD
Evolution of Operational Concepts. Part One: Cold War Period ........................................ 179